تابلو بانک خازنی چیست؟ (راهنمای کامل و کاربردی)

تابلو بانک خازنی یکی از تجهیزات مهم در سیستم‌های برق صنعتی و تجاری است که وظیفه اصلی آن اصلاح ضریب توان (Power Factor Correction) و کاهش هزینه‌های برق مصرفی است. این تابلو با استفاده از مجموعه‌ای از خازن‌ها و تجهیزات کنترلی، توان راکتیو مورد نیاز مصرف‌کننده را تأمین کرده و باعث کاهش بار روی شبکه برق می‌شود.

چرا تابلو بانک خازنی مهم است؟

در بسیاری از کارخانجات، کارگاه‌ها، موتورهای الکتریکی، پمپ‌ها و دستگاه‌های صنعتی، مقدار زیادی توان راکتیو تولید می‌شود. این توان قابل استفاده نیست اما باعث مصرف بیشتر برق و تحمیل جریمه‌های توان راکتیو از سوی اداره برق می‌شود.

مزایای استفاده از تابلو بانک خازنی:

• ✔ کاهش هزینه برق و جلوگیری از جریمه توان راکتیو
• ✔ بهبود ضریب توان و راندمان شبکه برق
• ✔ افزایش ظرفیت ترانسفورماتور و کاهش جریان اضافی
• ✔ کاهش تلفات کابل‌ها و تجهیزات
• ✔ جلوگیری از نوسانات ولتاژ
• ✔ افزایش عمر تجهیزات برقی

اجزای اصلی تابلو بانک خازنی

یک تابلو بانک خازنی معمولاً از بخش‌های زیر تشکیل می‌شود:

1. خازن‌های قدرت (Power Capacitors)

اصلی‌ترین قسمت تابلو؛ وظیفه تأمین توان راکتیو را بر عهده دارند. معمولاً در رنج ولتاژ 440–480 ولت استفاده می‌شوند.

2. رگولاتور بانک خازنی

رگولاتور مغز کنترل تابلو است و با اندازه‌گیری ضریب توان، خازن‌ها را به صورت اتوماتیک قطع و وصل می‌کند.

3. کنتاکتور یا کنتاکتور خازنی

برای سوئیچ کردن بین پله‌های خازنی استفاده می‌شوند. کنتاکتورهای خازنی دارای مقاومت پیش‌شارژ برای کاهش جریان هجومی هستند.

4. فیوز یا کلیدهای حفاظتی

برای محافظت خازن‌ها در برابر جریان‌های اضافی.

5. رله و کلیدهای فرمان

کنترل دستی یا اتوماتیک تابلو را امکان‌پذیر می‌سازد.

6. بدنه و تابلو برق

ساخته شده از ورق فولادی رنگ‌شده یا استیل با تهویه مناسب.

انواع تابلو بانک خازنی

۱. بانک خازنی اتوماتیک

پرکاربردترین نوع؛ کنترل کاملاً خودکار دارند و براساس ضریب توان، پله‌های خازنی را تنظیم می‌کنند.

۲. بانک خازنی دستی

برای محیط‌های کوچک و ساده؛ با کلید دستی کنترل می‌شود.

۳. بانک خازنی ثابت

در بارهای ثابت مثل روشنایی کاربرد دارد.

۴. بانک خازنی هارمونیک‌گیر (Active/Passive Filter)

برای محیط‌هایی که هارمونیک زیاد دارند (مثل کارگاه‌های جوشکاری، کارخانه‌های صنعتی) استفاده می‌شود و از آسیب دیدن خازن‌ها جلوگیری می‌کند.