معرفی تخصصی بوراکس (Borax) – سدیم تترا بورات
بوراکس که با نامهای بوره، سدیم بورات و تترا بورات سدیم نیز شناخته میشود، یک ترکیب معدنی طبیعی است که از سنگهای معدنی بورات استخراج میگردد. فرمول عمومی آن Na₂B₄O₇·nH₂O بوده و بسته به تعداد مولکولهای آب تبلور، به سه شکل اصلی در بازار عرضه میشود. شکل ظاهری آن به صورت پودر جامد سفید یا بلورهای بیرنگ است.
انواع بوراکس از نظر آب تبلور (Types of Borax)
| نوع | فرمول شیمیایی | تعداد H₂O | ویژگیها و کاربرد |
|---|---|---|---|
| بیآب (Anhydrous) | Na₂B₄O₇ | ۰ | بالاترین خلوص، بدون آب، مناسب برای صنایع شیشه و سرامیک |
| پنتا هیدرات (Pentahydrate) | Na₂B₄O₇·5H₂O | ۵ | حلالیت متوسط، کاربرد در صنایع شوینده و کشاورزی |
| دکا هیدرات (Decahydrate) | Na₂B₄O₇·10H₂O | ۱۰ | پرکاربردترین نوع – حلالیت بالا در آب، مناسب برای مصارف خانگی، صنعتی و آزمایشگاهی |
نکته: بوراکس دکا هیدرات به دلیل حلالیت عالی و سهولت در استفاده، رایجترین گزینه در بازار است. خلوص تجاری این ماده تا ۹۹.۹٪ قابل تأمین میباشد.
ویژگیهای فیزیکی و شیمیایی (Key Properties)
-
وزن مولکولی (دکا هیدرات): ۳۸۱.۳۷ g/mol
-
pH محلول (۱٪ در آب ۲۵°C): حدود ۹.۵ (خاصیت قلیایی ملایم)
-
حلالیت در آب: افزایش با دما (نوع دکا هیدرات بسیار محلول)
-
پایداری حرارتی: در حرارت بالا آب خود را از دست داده و به بوراکس بیآب تبدیل میشود
-
خاصیت بافری: توانایی حفظ pH در محدوده قلیایی
مکانیسم عملکرد (Mechanism of Action)
بوراکس از دو مکانیسم اصلی به عنوان یک ماده پاککننده و ضدعفونیکننده عمل میکند:
-
تبدیل آب به آب اکسیژنه (H₂O₂): در مجاورت آب، بوراکس باعث تشکیل پراکسید هیدروژن میشود که خاصیت اکسیدکنندگی و سفیدکنندگی دارد. این فرآیند با افزایش دما تسریع میگردد.
-
خاصیت قلیایی (pH حدود ۹.۵): قلیایی بودن به شکستن چربیها، پروتئینها و لکههای آلی کمک کرده و همچنین آب سخت را با رسوبگیری کلسیم و منیزیم نرم میکند.
کاربردهای صنعتی و تجاری (Applications)
| دسته کاربرد | جزئیات |
|---|---|
| شویندهها و نظافت | تقویتکننده پودرهای لباسشویی، سفیدکننده، نرمکننده آب سخت، پاککننده سطوح کپکزده، شستشوی ظروف ماشینظرفشویی |
| آفتکش و دفع آفات | کنترل مورچه، سوسک، کک، ساس و حذف علفهای هرز (به عنوان آفتکش طبیعی) |
| متالورژی و لحیمکاری | به عنوان شار (Flux) در لحیمکاری فلزات – کاهش نقطه ذوب فلزات و افزایش چسبندگی |
| شیشه و سرامیک | ماده اولیه در تولید شیشههای بوروسیلیکات، لعاب سفال، میناکاری و لعابهای صنعتی |
| صنایع دستی | ماده اصلی برای ساخت اسلایم (توپهای ژلهای) و فنرهای پلیمری کودکان |
| محصولات چوبی | نگهدارنده چوب در برابر قارچ و حشرات، عامل برنزهکننده چوب |
| داروسازی و آرایشی | قلیاییکننده دارویی، عامل بافر در آزمایشگاههای شیمیایی، ماده تشکیلدهنده در خمیردندان، دهانشویه، لوسیون، کرم ضدآفتاب، مرطوبکننده و محصولات ضدآکنه |
| کشاورزی | منبع بور برای کودهای ریزمغذی (درختان میوه و محصولات زراعی) |
روشهای تولید (Manufacturing)
بوراکس تجاری عمدتاً از فرآوری سنگهای معدنی بورات (مانند بوراکسیت، تینکال) با روشهای استخراج، انحلال، تبلور مجدد و خشکسازی به دست میآید. بسته به نیاز بازار، محصول نهایی به صورت بیآب، پنتا هیدرات یا دکا هیدرات بستهبندی میشود.
نکات ایمنی و نگهداری (Safety & Handling)
توجه: بوراکس نسبتاً کمخطر است اما در مقادیر زیاد و تماس طولانی میتواند تحریککننده باشد.
-
تماس با پوست و چشم: ممکن است باعث تحریک خفیف شود. در صورت تماس، با آب فراوان شستشو دهید.
-
بلعیده شدن: در مقادیر زیاد (چند گرم) میتواند باعث تهوع، استفراغ و اسهال شود. از دسترس کودکان دور نگهداری شود.
-
نگهداری: در جای خشک، خنک و در بسته، دور از رطوبت و مواد اسیدی قوی.
-
محافظت توصیهشده: هنگام استفاده طولانی (به خصوص به صورت پودر) از ماسک گرد و غبار و دستکش استفاده کنید.
-
سازگاری با محیط زیست: بوراکس زیستتجزیهپذیر است و در غلظتهای معمول خطری جدی برای محیط زیست ندارد، اما تخلیه مقادیر زیاد به آبهای سطحی باید کنترل شود.
نکته پایانی حرفهای: بوراکس دکا هیدرات به دلیل حلالیت بالا، سهولت استفاده و مقرونبهصرفه بودن، انتخابی ایدهآل برای صنایع شوینده، متالورژی و کشاورزی است. پیش از استفاده در فرمولاسیونهای حساس (مانند محصولات آرایشی و دارویی)، حتماً برگه اطلاعات ایمنی (SDS) محصول را مطالعه فرمایید.
شرکت تولید صنعت تامین کننده انواع مواد اولیه صنعتی در کشور. جهت کسب اطلاع بیشتر با شماره زیر تماس خاصل فرمایید:
09152058233




نقد و بررسیها
هنوز بررسیای ثبت نشده است.