تصور کنید در آستانه یک بحران تمامعیار نظامی، مسئولیت حفاظت از صدها میلیون دلار سرمایه ملی و جان هزاران مسافر بر دوش شماست؛ در چنین شرایط بحرانی، صدم ثانیهها سرنوشتساز هستند. اقدام ضربتی سازمان هواپیمایی کشوری در انتقال بیش از ۱۰۰ فروند هواپیما به مناطق امن، یکی از پیچیدهترین و حساسترین عملیاتهای پدافند غیرعامل در تاریخ هوانوردی کشور را رقم زد که ابعاد آن به تازگی فاش شده است. ما در این گزارش ویژه به بررسی جزییات لجستیکی این عملیات نجات ناوگان و اقدامات حقوقی بینالمللی آن میپردازیم. با خواندن این خبر، شما درک عمیقی از ابعاد لجستیکی و پدافندی مدیریت بحران در صنعت هوانوردی خواهید داشت و یاد میگیرید چگونه آن را در زندگی/کار خود بهکار بگیرید.
جزئیات عملیات پدافندی و انتقال هواپیما به فرودگاههای خارجی
به گزارش خبرنگار اقتصادی اوکی صنعت، ابوذر شیرودی، رئیس سازمان هواپیمایی کشوری، در یک گفتگوی زنده تلویزیونی برای نخستین بار جزئیات عملیات ضربتی حفاظت از ناوگان هوایی ایران در جریان تنشهای اخیر را تشریح کرد. وی با تفاوت قائل شدن میان ماهیت جنگهای کوتاهمدت و بلندمدت، بر هدفگذاری دقیق دشمن روی زیرساختهای هوانوردی مدنی تأکید کرد.
شیرودی در این باره اظهار داشت: «نخستین نشانه تهدید جدی زیرساختهای ما، حمله به هواپیمای ایرباس جمهوری اسلامی ایران در فرودگاه بوشهر بود. بلافاصله پس از این رخداد، طرح اضطراری توقف عملیات پروازی فعال شد و تمامی پروازهای داخلی و عبوری به مسیرهای جایگزین و فرودگاههای امن هدایت شدند.»
پراکندگی ناوگان؛ از مهرآباد تا مرزهای بینالمللی
رئیس سازمان هواپیمایی کشوری با اشاره به هماهنگیهای نزدیک با ستاد کل نیروهای مسلح و بخش پدافندی، از دو اقدام راهبردی پرده برداشت:
- جابهجایی داخلی: انتقال ۱۳۳ فروند هواپیما از فرودگاههای امام خمینی (ره) و مهرآباد به فرودگاههای امنتر داخلی جهت کاهش تمرکز ناوگان در نقاط آسیبپذیر.
- انتقال هواپیما به فرودگاههای خارجی: صدور ۳۶ مجوز قانونی برای خروج و استقرار موقت هواپیماهای ایرانی در فرودگاههای کشورهای همسایه که بخش عمدهای از آن با موفقیت اجرایی شد.
ابعاد حقوقی بینالمللی و پیگیری جنایات جنگی در ایکائو
تجاوز به حریم هوایی و هدف قرار دادن ناوگان مسافربری غیرنظامی، نقض صریح معاهدات بینالمللی است. سازمان هواپیمایی کشوری در راستای صیانت از حقوق خود، اقدامات دیپلماتیک گستردهای را در مجامع بینالمللی آغاز کرده است.
شیرودی تصریح کرد که تاکنون ۲۵ مکاتبه رسمی با شورای سازمان بینالمللی هوانوردی غیرنظامی (ایکائو) و دفتر منطقهای آن انجام شده است. وی افزود: «حمله به زیرساختهای غیرنظامی هوانوردی مصداق بارز جنایت جنگی است. ما تمامی خسارتها را بهصورت کارشناسی، تصویربرداری و مستندسازی کردهایم تا در اجلاس آتی شورای ایکائو، محکومیت جدی عاملان این حملات را پیگیری کنیم و خسارات وارده را مطالبه نماییم.»
مدیریت بحران مسافران توسط سازمان هواپیمایی کشوری؛ استرداد ۹۵ درصدی وجوه بلیتها
یکی از بزرگترین چالشهای این دوره، لغو ناگهانی نزدیک به یک میلیون بلیت پرواز بود که موجی از نگرانی را در میان شهروندان ایجاد کرد. با این حال، با مداخله سریع نهادهای نظارتی، فرآیند بازپرداخت با سرعت بینظیری انجام شد:
- بازگشت وجه ۹۵ درصد بلیتها: با همکاری شرکتهای هواپیمایی و دفاتر خدمات مسافرتی، بخش اعظم مبالغ لغو شده به مردم مسترد شده است.
- راهاندازی سامانه استرداد بلیت در پیامرسان بله: ثبت بیش از ۳ هزار و ۷۰۰ درخواست که کارشناسان سازمان ظرف حداکثر ۴۸ ساعت به آنها پاسخ داده و فرآیند مالی را نهایی کردهاند.
رئیس سازمان هواپیمایی کشوری همچنین از تدوین نظام رتبهبندی جدید ایرلاینها بر اساس شاخصهایی همچون میزان تأخیر پروازها و رعایت حقوق مسافران خبر داد که به زودی به هیئت دولت ارائه خواهد شد. بر اساس این طرح، شرکتهای برتر از مشوقهای دولتی بهرهمند میشوند.
پایان موفقیتآمیز عملیات حج ۱۴۰۵ و آغاز برنامهریزی پروازهای اربعین
با وجود شرایط بحرانی، عملیات انتقال زائران بیتالله الحرام بدون وقفه و با موفقیت کامل به پایان رسید. در جریان عملیات حج تمتع ۱۴۰۵، در مجموع ۶۰ هزار زائر با بیش از ۵۲۰ پرواز رفت و برگشت به سلامت جابهجا شدند که مأموریت بزرگی در این بازه زمانی به شمار میرود. شیرودی همچنین از آغاز برنامهریزیهای دقیق برای پروازهای اربعین حسینی با اولویت رعایت حداکثری استانداردهای ایمنی خبر داد و تأکید کرد که در حوزه ایمنی پروازها هیچگونه اغماضی صورت نخواهد گرفت.
نتیجهگیری و گام بعدی
اقدام به موقع در عملیات پدافندی پراکندگی ناوگان و انتقال هواپیما به فرودگاههای خارجی نشان داد که تابآوری و مدیریت بحران در لایههای عالی هوانوردی کشور فراتر از استانداردهای سنتی عمل میکند. این دستاورد لجستیکی در کنار تسریع در تسویه حقوق مادی مسافران، الگویی مناسب برای مدیریت بحران در سایر صنایع زیرساختی کشور است.
پیشنهاد میکنیم همین امروز با مرور فرآیندهای مدیریت بحران و پدافند غیرعامل در کسبوکار یا سازمان خود، سناریوهای اضطراری خود را بازنویسی کنید تا در زمان وقوع بحرانهای احتمالی، پایداری عملیاتی خود را تضمین نمایید.
لینکهای مهم اوکی صنعت