آیا تا به حال از خود پرسیدهاید چرا با وجود گذشت بیش از چهار دهه از انقلاب اسلامی، همچنان غول بزرگ اقتصاد دولتی بر شریانهای حیاتی تولید و تجارت کشور سایه انداخته است؟ این تمرکزگرایی شدید، نه تنها مانع رشد پویا شده، بلکه معیشت و کسبوکارهای بخش خصوصی را با چالشهای جدی مواجه کرده است. در این گزارش تحلیلی از رسانه خبری اوکی صنعت، به بررسی دیدگاههای یحیی آلاسحاق، وزیر اسبق بازرگانی میپردازیم؛ وی معتقد است نسخه اقتصادی امام خمینی (ره) راه نجات امروز ماست؛ نسخهای که متأسفانه فاصله زیادی با واقعیت حال حاضر اقتصاد ایران دارد. با خواندن این خبر، شما درک عمیقی از چالشهای ساختاری اقتصاد ایران خواهید داشت و یاد میگیرید که چگونه مردمیسازی اقتصاد میتواند به عنوان کلید طلایی، راهگشای کسبوکار شما و کل کشور باشد.
ریشههای اندیشه اقتصادی امام (ره) و لزوم کاهش تصدیگری دولت
یحیی آلاسحاق در گفتوگو با خبرنگار اوکی صنعت، با تسلیت ایام رحلت بنیانگذار جمهوری اسلامی، به کالبدشکافی دقیق دیدگاههای اقتصادی ایشان پرداخت. وی تشریح کرد که مبانی نظری و فقهی امام (ره) در حوزه اقتصاد کاملاً روشن و مدون است؛ رویکردی که در سالهای ابتدایی انقلاب مبنای تدوین قانون اساسی قرار گرفت اما در مقام اجرا توسط برخی از مدیران دچار انحرافاتی شد.
تقابل دیدگاهها در دهه نخست انقلاب؛ دولت یا مردم؟
آلاسحاق با بازخوانی چالشهای دهههای گذشته، به یکی از بزرگترین مناقشات اقتصادی کشور اشاره کرد: «یکی از مهمترین مناقشات اقتصادی پس از انقلاب، موضوع دولتی یا مردمی بودن اقتصاد بود. در آن مقطع درباره حوزههایی مانند تجارت خارجی، بانکداری و معادن دیدگاههای متفاوتی وجود داشت. در نهایت این مباحث به امام خمینی (ره) ارجاع شد و ایشان به صراحت فرمودند کارهایی را که مردم میتوانند انجام دهند، دولت نباید انجام دهد. این جمله در واقع عصاره اندیشه اقتصادی امام (ره) درباره نقش دولت و مردم در اقتصاد است.»
چرا اقتصاد ایران از ریل نسخه اقتصادی امام (ره) فاصله گرفت؟
عضو اتاق بازرگانی ایران با بیان اینکه میان وضعیت فعلی اقتصاد کشور و این رویکرد فاصله وجود دارد، تصریح کرد که اگرچه در برخی حوزهها از اقتصاد دولتی فاصله گرفتهایم، اما همچنان بخش قابل توجهی از اقتصاد در اختیار دولت یا نهادهای وابسته قرار دارد و این مسئله با سیاستهای کلی ابلاغی فاصله دارد. او تأکید کرد که رهبر انقلاب نیز بارها بر ضرورت واگذاری امور اقتصادی به مردم و جبران اشتباهات دهه ۶۰ در گسترش بیش از حد اقتصاد دولتی تاکید کردهاند.
شبکههای منفعت؛ مانع اصلی اصلاح ساختار اقتصاد ایران
وزیر اسبق بازرگانی در ادامه با اشاره به موانع اصلاح ساختار اقتصادی کشور گفت: «بخشی از مشکلات موجود ناشی از شکلگیری منافعی است که در تداوم ساختارهای دولتی تعریف شدهاند. در واقع گروههایی وجود دارند که بقای منافعشان در حفظ وضعیت موجود است و به همین دلیل در برابر تغییرات ساختاری و مردمیسازی مقاومت میکنند. این شبکه منافع مانع از حرکت با سرعت و کیفیت مطلوب میشود.»
نقش عوامل خارجی در برابر ضعفهای ساختاری داخلی
اگرچه تحریمهای ظالمانه، جنگ و فشارهای بینالمللی سهم غیرقابلانکاری در آشفتگیهای اقتصادی دارند، اما آلاسحاق معتقد است سهم خودتحریمیها و فاصلهگرفتن از الگوهای اصیل مردمیمحور بسیار پررنگتر است. به نظر میرسد بخش مهمی از چالشهای اقتصادی کشور به عدم باور قلبی برخی مسئولان به توانمندیهای بخش خصوصی و مردم بازمیگردد.
نتیجهگیری و چشمانداز تحقق نسخه اقتصادی امام (ره)
نسخه اقتصادی امام (ره) بر سه پایه اساسی استوار است: مردممحوری، کاهش تصدیگری دولت و تمرکز حاکمیت بر نظارت و سیاستگذاری. هر چقدر از این اصول فاصله بگیریم، بر عمق مشکلات ساختاری افزوده خواهد شد و هر میزان که به این مدل نزدیک شویم، قفلهای بزرگ صنعت و معیشت گشوده خواهند شد.
امشب به عنوان یک فعال اقتصادی یا صاحب کسبوکار، یکی از فرآیندهای کاری خود را که به شدت وابسته به تصمیمات دولتی است شناسایی کنید و از فردا برنامهای برای بهینهسازی و افزایش استقلال آن در بازار آزاد طراحی نمایید.
لینکهای مهم اوکی صنعت