آیا تا به حال فکر کردهاید که چرا قاچاقچیان به جای ارزهای بینالمللی، چمدانهای خود را با چکپولهای درشت ایرانی پر میکنند و از مرز عبور میدهند؟ تنها در اردیبهشتماه امسال، بیش از ۴۴۶ میلیارد ریال پول نقد در مرز تایباد کشف شده است؛ رقمی خیرهکننده که نشان از یک بحران زیرپوستی در اقتصاد مرزی ما دارد. پدیده قاچاق ریال به افغانستان نه تنها ارزش پول ملی را تحت تأثیر قرار میدهد، بلکه چرخه نقدینگی را در استانهای مرزی با چالش جدی مواجه میکند. با خواندن این خبر، شما درک عمیقی از قاچاق ریال به افغانستان خواهید داشت و یاد میگیرید چگونه آن را در زندگی/کار خود بهکار بگیرید.
ریشهیابی قاچاق ریال به افغانستان؛ چرا چکپولهای درشت ناپدید میشوند؟
گزارشهای اختصاصی خبرنگار اوکی صنعت نشان میدهد که مرزبانان هنگ مرزی تایباد در خراسان رضوی، با کشف حجم عظیمی از چکپولهای ۵۰۰ هزار تومانی و یک میلیون تومانی، از یک شبکه بزرگ قاچاق پردهبرداری کردهاند. در این رابطه، ۱۰۷ متهم دستگیر شدهاند که قصد داشتند مبالغ کلانی پول نقد را بهطور غیرقانونی از کشور خارج کنند.
اما چرا تمایل به خروج اسکناس از مرز تا این حد افزایش یافته است؟ مقامات امنیتی معتقدند انتشار ایرانچکهای درشت، جابجایی مبالغ سنگین را تسهیل کرده و انگیزهای مضاعف برای سوداگران مرزی ایجاد نموده است.
فرضیه دست داشتن شبکه بانکی؛ واقعیت یا شایعه؟
با افزایش کشفیات، شایعاتی مبنی بر همکاری برخی کارکنان و مدیران بانکی در تامین این حجم از پول نقد داغ شد. با این حال، علیاصغر نظری، دبیر شورای هماهنگی بانکهای استان در گفتگو با اوکی صنعت این ادعاها را تکذیب کرد. وی تصریح کرد که شعب بانکی در استان اساساً نقدینگی کافی برای این نوع سوءاستفادهها را در اختیار ندارند و روزانه حداکثر یک میلیارد ریال پول نقد دریافت میکنند. همچنین مقامات امنیتی استان تایید کردهاند که این اسکناسهای درشت از سایر استانهای کشور جمعآوری شده و خراسان رضوی تنها یک معبر عبوری برای انتقال آنها به کشور همسایه بوده است.
پشت پرده بازار ارز هرات؛ جذابیت کاذب قاچاق ریال به افغانستان برای دلالان
چرا بازار هرات تشنه ریال ایرانی است؟ پاسخ به این پرسش در تفاوت نرخهای معاملاتی نهفته است. طبق اطلاعات دریافتی اوکی صنعت از منابع محلی، صرافیهای هرات خریداران اصلی این اسکناسها هستند. آنها به ازای هر یک میلیون تومان پول نقد ایرانی، علاوه بر ارزش پایه آن، مبلغی را به عنوان حق مرغوبیت (حدود ۳۰ افغانی) پرداخت میکنند.
سپس این صرافیها، پول نقد را با سود بالاتر به شهروندان افغانستانی که قصد سفر یا تجارت در ایران را دارند، میفروشند. این چرخه سوداگری به شدت برای صرافان هرات سودآور است. از سوی دیگر، این ذائقه کاذب در میان برخی جوانان شکل گرفته که با در دست داشتن چکپولهای درشت، میتوانند دلار را بسیار ارزانتر از نرخ بازار آزاد تهیه کنند.
آسیبهای اقتصادی خروج نقدینگی از چرخه صنعتی
خروج سازمانیافته پول نقد از مرزهای شرقی، آسیب مستقیمی به بدنه اقتصادی استانهای مرزی و بهویژه کلانشهر مشهد وارد میکند. کمبود نقدینگی فیزیکی در بانکها، اخلال در مبادلات روزمره بازار و فعال شدن بخش غیررسمی اقتصاد، تنها بخشی از پیامدهای این پدیده مخرب است. فعالان حوزه صنعت و تجارت بر این باورند که مسدود کردن قطعی معابر قاچاق پول نقد، فوریترین اقدام برای پیشگیری از این بحران است.
جمعبندی؛ راهکارهای صیانت از ارزش پول ملی
پدیده قاچاق ریال به افغانستان نشاندهنده لزوم نظارت دقیقتر بر چرخه توزیع ایرانچکهای درشت و تقویت کنترلهای مرزی است. اگرچه مرزبانی موفق شده جلوی بخش عمدهای از این خروج سازمانیافته را بگیرد، اما مقابله ریشهای با آن نیازمند اصلاحات ساختاری در سیستم مبادلات ارزی با کشورهای همسایه است.
امشب یکی از نکاتی که یاد گرفتید را اجرا کنید و فردا با بررسی جریان نقدینگی در کسبوکار خود، میزان تاثیرگذاری ابزارهای پرداخت دیجیتال را در کاهش وابستگی به اسکناس فیزیکی بسنجید.
لینکهای مهم اوکی صنعت