تصور کنید وارد یک فروشگاه مواد غذایی میشوید و متوجه میشوید قیمت روغن نسبت به سال گذشته بیش از سه برابر شده است! این یک سناریوی تخیلی نیست، بلکه واقعیت تلخ آمارهای جدید تورم در کشور است. گزارشهای اخیر نشان میدهد که تورم نقطهبهنقطه خوراکیها به مرز بحرانی ۱۳۰ درصد رسیده است. معیشت خانوادهها و صنایع غذایی کشور اکنون در مواجهه با این ارقام وحشتناک، با چالشهای بیسابقهای روبرو هستند. در این گزارش ویژه از اوکی صنعت، به واکاوی عمیق این بحران و تحلیل پیامدهای آن بر سبد معیشت خانوار میپردازیم. با خواندن این خبر، شما درک عمیقی از آمارهای جدید تورم و تغییر الگوی مصرف خانوارها خواهید داشت و یاد میگیرید چگونه آن را در زندگی/کار خود بهکار بگیرید.
پشت پرده آمارهای جدید تورم؛ چرا این ارقام نجومی غیرعادی نیستند؟
شاخص قیمت مصرفکننده برای اردیبهشت ۱۴۰۵ که توسط مرکز آمار ایران منتشر شده، نشاندهنده جهشهای قیمتی بسیار سنگینی است. بر اساس این شاخص، تورم ماهانه به حدود ۹ درصد و تورم سالانه به ۵۸ درصد رسیده است؛ اما نگرانکنندهترین بخش این گزارش، تورم نقطهبهنقطه است که عدد باورنکردنی ۸۴ درصد را نشان میدهد. در این میان، تورم نقطهبهنقطه خوراکیها و آشامیدنیها به ۱۳۰ درصد، روغنها و چربیها به ۲۶۷ درصد و گوشت قرمز و ماکیان به ۱۷۶ درصد رسیده است.
دکتر مرتضی افقه، اقتصاددان برجسته و عضو هیئت علمی دانشگاه شهید چمران اهواز، در گفتگو با خبرنگار اوکی صنعت به تشریح این وضعیت پرداخت. وی معتقد است گرچه این آمارها وحشتناک به نظر میرسند، اما با توجه به انباشت سالها سیاستگذاری نادرست، کاملاً قابل پیشبینی بودند.
سیاستگذاریهای نادرست و آثار پنهان آن بر اقتصاد
افقه با اشاره به اینکه ریشه این نابمانانیها به سال ۱۳۹۷ بازمیگردد، تصریح کرد: «شرایط اقتصادی سال به سال سختتر و پیچیدهتر شده است. متأسفانه سیاستگذاریهای اشتباه اواخر سال گذشته هنوز آثار واقعی خود را بهطور کامل نشان ندادهاند. ما در حال حاضر تنها با ۲۰ الی ۳۰ درصد از تبعات این تصمیمات مواجه هستیم و بخش عمده آن هنوز در راه است.»
ریشههای ساختاری تورم و نقش دوپینگ نفتی در اقتصاد کشور
بسیاری از کارشناسان بر این باورند که لغو تحریمها معجزهای آنی ایجاد خواهد کرد، اما این اقتصاددان دیدگاه متفاوتی دارد. وی به اوکی صنعت گفت: «رفع تحریمها یک شرط لازم است اما کافی نیست. حالت معلق “نه جنگ، نه صلح” یکی از بزرگترین آسیبها را به اقتصاد وارد کرده و به تورم دامن میزند. حتی در صورت گشایشهای دیپلماتیک کامل، بهبود اوضاع موقتی خواهد بود؛ چرا که ساختار داخلی اقتصاد ما دچار ایرادات عمیقی است.»
وی افزود که کشور سالها با استفاده از درآمدهای نفتی، عیوب ساختاری خود نظیر بوروکراسی ناکارآمد، قوانین متناقض و بودجههای زائد را پنهان کرده است و اکنون با کاهش این درآمدها، این چالشهای ساختاری خود را به شکل تورم ساختاری نشان میدهند.
پیامدهای اجتماعی آمارهای جدید تورم؛ از سفرههای بیکیفیت تا رشد بزهکاری
یکی از جدیترین هشدارهای کارشناسان، تغییر الگوی مصرف و کاهش کیفیت تغذیه جامعه به دلیل تورم اقلام خوراکی است. مواد غذایی آخرین چیزی است که از سبد معیشت خانوار حذف میشود، اما افزایش شدید قیمتها باعث میشود خانوادهها کیفیت را فدای کمیت کنند.
افقه در این رابطه توضیح داد: «با افزایش قیمتها، اقلام مفید و مغذی مانند پروتئینها و ویتامینها جای خود را به غذاهای بیکیفیت و اصطلاحاً “شکمپرکن” میدهند که فاقد ارزش غذایی لازم هستند. این امر در درازمدت سلامت عمومی جامعه را تهدید میکند.»
رابطه مستقیم فقر غذایی با آسیبهای اجتماعی
تحلیلگران حوزه اقتصاد و جامعهشناسی معتقدند فشار اقتصادی شدید مستقیماً بر نرخ آسیبهای اجتماعی تأثیرگذار است. نمود عینی این وضعیت را میتوان در افزایش آمار سرقتهای خرد و بزهکاری در سطح شهرها مشاهده کرد؛ جایی که دهکهای پایین جامعه برای تأمین نیازهای اولیه خود تحت فشار شدید قرار میگیرند و متأسفانه برخی به راههای غیرقانونی متوسل میشوند.
جمعبندی و راهکارها
آمارهای جدید تورم نشاندهنده یک بحران ساختاری عمیق در اقتصاد کشور است که سفره و سلامت مردم را مستقیماً هدف قرار داده است. برای عبور از این شرایط، نیازمند بازنگری اساسی در سیاستهای خارجی، ثباتبخشی به بازارها و از همه مهمتر، اصلاح ساختارهای بوروکراتیک و حذف هزینههای زائد دولتی هستیم. حل این بحران تنها با تصمیمات شجاعانه اقتصادی و بهینهسازی زنجیرههای تولید ممکن خواهد بود.
امشب یکی از نکاتی که یاد گرفتید را اجرا کنید و فردا نتیجهاش را بررسی کنید؛ به سبد خرید خانواده خود نگاهی بیندازید، میزان کالاهای با ارزش غذایی پایین (شکمپرکن) را ارزیابی کرده و تلاش کنید با مدیریت هوشمندانهتر هزینهها، تعادل بهتری در سبد معیشت خانوار خود ایجاد کنید.
لینکهای مهم اوکی صنعت