تهران- اوکی صنعت- صنعت خودروی ایران، مدتهاست که به پاشنه آشیل اقتصاد و نماد نارضایتی عمومی تبدیل شده است. از مدیران تا مصرفکنندگان، همگی از وضعیت موجود گلایهمندند؛ کیفیت نزولی، قیمتهای غیرمنطقی و عدم توسعه محصولات جدید، تصویری تیره و تار از صنعتی حیاتی ارائه میدهد. اما سؤال اساسی که در ذهن هر تحلیلگر و شهروندی نقش میبندد این است: چرا سیاستی که خروجی آن چیزی جز زیان انباشته، افول کیفیت، توقف توسعه و فروپاشی تدریجی زنجیره تأمین نیست، همچنان با قدرت ادامه دارد؟ آیا صنعت خودرو قربانی ناآگاهی تصمیمگیران است یا دستهای پشت پرده آگاهانه آن را به مسلخ میبرند؟
**سراشیبی زیان و افول کیفیت:**
سالهاست که گزارشهای مالی خودروسازان داخلی از زیانهای انباشته نجومی حکایت دارد. این زیانها، نه تنها بار سنگینی بر دوش اقتصاد ملی است، بلکه توان سرمایهگذاری برای تحقیق و توسعه، بهروزرسانی خطوط تولید و بهبود کیفیت را از این شرکتها سلب کرده است. در کنار این وضعیت مالی فاجعهبار، بحث کیفیت محصولات نیز به یکی از نقاط کور این صنعت تبدیل شده است. نارضایتی از ایمنی، دوام و خدمات پس از فروش به اوج خود رسیده و اعتماد عمومی به برندهای داخلی رو به زوال است. این در حالی است که با وجود حمایتهای دولتی و تعرفههای سنگین واردات، محصولات داخلی همچنان از استانداردهای جهانی فاصله معناداری دارند.
**توقف توسعه و فروپاشی زنجیره تامین:**
چرخه توسعه محصول در صنعت خودرو ایران تقریبا متوقف شده است. سالهاست که شاهد عرضه پلتفرمهای جدید و رقابتی نیستیم و خودروسازان کماکان بر مدار همان محصولات قدیمی و بعضاً تاریخمصرفگذشته میچرخند. این رکود توسعهای، نه تنها مصرفکننده را از حق انتخاب محروم کرده، بلکه به انزوا و عقبماندگی تکنولوژیک صنعت منجر شده است. از سوی دیگر، سیاستهای متغیر و بیثباتیهای اقتصادی، زنجیره تأمین قطعهسازان را نیز به شدت تحت تأثیر قرار داده است. بسیاری از قطعهسازان با بحران نقدینگی، تعدیل نیرو و حتی ورشکستگی مواجهاند که این امر به نوبه خود، کیفیت و تیراژ تولید خودرو را بیش از پیش تحت الشعاع قرار میدهد.
**معمای پایداری سیاستهای غلط:**
ریشه این معضل در کجاست؟ آیا ناآگاهی از پیچیدگیهای صنعت مدرن خودرو و پیامدهای تصمیمات غلط است که ما را به این نقطه رسانده؟ یا پای منافع خاص و رانتخواری در میان است که آگاهانه چرخهای توسعه و کیفیت را کند میکند تا انحصار و سود عدهای خاص تضمین شود؟ این پرسش، قلب معمای وضعیت فعلی صنعت خودروی ایران است. برخی کارشناسان بر عدم وجود یک نقشه راه بلندمدت و استراتژیک، دخالتهای بیرویه دولتی، مدیریت ناکارآمد و نبود رقابت سالم تأکید دارند. در مقابل، عدهای دیگر به ساختارهای مافیایی و رانتهای پنهان اشاره میکنند که از وضعیت فعلی سود میبرند و اجازه تغییر و تحول بنیادین را نمیدهند.
تا زمانی که به این پرسش حیاتی پاسخ صریحی داده نشود و ریشههای اصلی این وضعیت بغرنج شناسایی و رفع نگردد، صنعت خودروی ایران همچنان در برزخِ میان ناآگاهی و تباهی آگاهانه دست و پا خواهد زد و مصرفکنندگان همچنان قربانی اصلی این وضعیت خواهند بود.
لینکهای مهم اوکی صنعت