محاسبه تعداد بلوک سقفی یکی از اولین برآوردهایی است که پیش از اجرای سقف تیرچه‌بلوک باید انجام شود. اگر عدد را کمتر از نیاز بگیرید، وسط بتن‌ریزی مجبور می‌شوید سفارش اضطراری بدهید و کارگاه ساعت‌ها خوابیده می‌ماند. اگر بیشتر بگیرید، چند صد بلوک اضافه در کارگاه می‌ماند که یا باید برگردانده شود یا هزینه‌اش روی دست شما می‌ماند. خوشبختانه فرمول این محاسبه ساده است و با دانستن چند عدد پایه، خودتان هم می‌توانید آن را بررسی کنید.
در این مقاله مرحله‌به‌مرحله بررسی می‌کنیم که تعداد بلوک سقفی در هر متر مربع چقدر است، چرا این عدد در منابع مختلف متفاوت دیده می‌شود، اندازه بلوک سقفی تیرچه چه ارتباطی با تعداد بلوک دارد و برای ساختمان‌های مختلف چگونه می‌توان تعداد کل را با ضریب پرت برآورد کرد. جدول‌های آماده، مثال عددی، روش محاسبه برای دیوار و نکته‌های مربوط به قیمت هم در ادامه آمده است.
چرا عدد تعداد بلوک سقفی در هر متر مربع همه‌جا یکسان نیست؟
اگر چند سایت ساختمانی را باز کنید، یکی عدد ۸ می‌گوید، دیگری ۱۰ و سومی ۱۲. هیچ‌کدام لزوماً اشتباه نمی‌گویند. تفاوت از آنجا می‌آید که هر منبع برای یک اندازه مشخص بلوک حساب کرده است. در سقف تیرچه‌بلوک، فاصله محور تیرچه‌ها معمولاً ۵۰ سانتی‌متر است و بلوک بین دو تیرچه قرار می‌گیرد. پس عرض بلوک ثابت می‌ماند و فقط طول آن در امتداد تیرچه تغییر می‌کند. هرچه بلوک بلندتر باشد، تعداد کمتری در هر متر مربع لازم است.
بنابراین پیش از هر محاسبه، سه چیز را مشخص کنید: فاصله آکس تیرچه‌ها، طول بلوکی که قرار است خریداری شود و مساحت خالصی که بلوک‌چینی می‌شود. این سه عدد، پاسخ سؤال «هر متر مربع چند بلوک می‌خواهد» را می‌سازند.
ابعاد بلوک سقفی و اندازه بلوک سقفی تیرچه
بلوک‌های سقفی بر اساس جنس به سه گروه اصلی تقسیم می‌شوند: سیمانی (شامل بلوک پوکه و لیکا)، سفالی و پلی‌استایرن (یونولیت). ابعاد رایج بلوک سیمانی و سفالی برای سقف تیرچه‌بلوک با آکس ۵۰ سانتی‌متر به این شکل است:
- عرض: حدود ۴۰ سانتی‌متر که بین دو تیرچه می‌نشیند و با عرض پاشنه تیرچه، فاصله ۵۰ سانتی‌متری آکس را می‌سازد.
- طول: معمولاً ۲۰ یا ۲۵ سانتی‌متر و گاهی ۳۰ سانتی‌متر. طول بلوک روی تعداد در هر متر مربع اثر مستقیم دارد.
- ارتفاع: ۲۰، ۲۵ یا ۳۰ سانتی‌متر. ارتفاع بلوک ضخامت سقف را تعیین می‌کند، اما در شمارش بلوک تغییری ایجاد نمی‌کند.
جدول زیر ابعاد بلوک سقفی و مقدار مصرف را برای هر متر مربع نشان می‌دهد:
| ابعاد بلوک (طول × عرض × ارتفاع) | ضخامت تقریبی سقف با لایه بتن روی بلوک | تعداد در هر متر مربع (آکس ۵۰) |
|---|---|---|
| ۲۰ × ۴۰ × ۲۰ سانتی‌متر | حدود ۲۵ سانتی‌متر | ۱۰ عدد |
| ۲۵ × ۴۰ × ۲۰ سانتی‌متر | حدود ۲۵ سانتی‌متر | ۸ عدد |
| ۲۰ × ۴۰ × ۲۵ سانتی‌متر | حدود ۳۰ سانتی‌متر | ۱۰ عدد |
| ۳۰ × ۴۰ × ۲۵ سانتی‌متر | حدود ۳۰ سانتی‌متر | حدود ۶٫۷ عدد |
| ۴۰ × ۴۰ × ۲۵ سانتی‌متر | حدود ۳۰ سانتی‌متر | ۵ عدد |
همان‌طور که می‌بینید، تغییر ارتفاع بلوک از ۲۰ به ۲۵ سانتی‌متر تعداد را عوض نمی‌کند، ولی تغییر طول از ۲۰ به ۲۵ سانتی‌متر عدد را از ۱۰ به ۸ می‌رساند.
فرمول محاسبه تعداد بلوک سقفی در هر متر مربع
برای سقف تیرچه‌بلوک، فرمول پایه این است:
تعداد بلوک در هر متر مربع = ۱ ÷ (فاصله آکس تیرچه‌ها × طول بلوک)
فاصله آکس و طول بلوک را برحسب متر وارد کنید. چند نمونه:
- آکس ۰٫۵ متر و بلوک ۲۰ سانتی‌متری: ۱ ÷ (۰٫۵ × ۰٫۲) = ۱۰ بلوک
- آکس ۰٫۵ متر و بلوک ۲۵ سانتی‌متری: ۱ ÷ (۰٫۵ × ۰٫۲۵) = ۸ بلوک
- آکس ۰٫۵ متر و بلوک ۳۰ سانتی‌متری: ۱ ÷ (۰٫۵ × ۰٫۳) ≈ ۶٫۷ بلوک
همین فرمول را می‌توان به شکل دیگری هم نوشت. در یک متر عرض سقف، دو ردیف بلوک (بین دو تیرچه) قرار می‌گیرد. در یک متر طول هر ردیف هم ۱ ÷ طول بلوک عدد لازم است. حاصل‌ضرب این دو، همان عدد بالاست. بنابراین اگر در یک منبع عدد ۱۰ دیدید، آن منبع بلوک ۲۰ سانتی‌متری را در نظر گرفته و اگر عدد ۸ دیدید، بلوک ۲۵ سانتی‌متری.
چرا نباید مساحت کل زیربنا را در این عدد ضرب کرد؟
رایج‌ترین خطا همین است. در هر سقف بخش‌هایی وجود دارد که بلوک نمی‌خواهد: تیرهای اصلی و کلاف‌های میانی، فضای راه‌پله، چاه آسانسور، داکت‌های تأسیساتی و بازشوها. این بخش‌ها بسته به نقشه معمولاً بین ۱۰ تا ۲۰ درصد مساحت سقف را اشغال می‌کنند. پس باید ابتدا این مساحت‌ها را از مساحت کل کم کنید و عدد حاصل را در تعداد بلوک هر متر مربع ضرب کنید.
محاسبه تعداد بلوک سقفی با مثال عددی
فرض کنید سقف یک ساختمان مسکونی ۱۰۰ متر مربع مساحت دارد. بلوک انتخابی سیمانی با ابعاد ۲۰ × ۴۰ × ۲۵ سانتی‌متر است و آکس تیرچه‌ها ۵۰ سانتی‌متر. از روی نقشه مشخص شده که تیرها، راه‌پله و بازشوها روی هم ۱۵ متر مربع از سقف را می‌گیرند.
- مساحت خالص بلوک‌چینی: ۱۰۰ − ۱۵ = ۸۵ متر مربع
- تعداد بلوک بدون پرت: ۸۵ × ۱۰ = ۸۵۰ عدد
- اضافه کردن ضریب پرت ۵ درصد: ۸۵۰ × ۱٫۰۵ = ۸۹۲٫۵ که به ۸۹۳ عدد گرد می‌شود
پس برای این سقف حدود ۸۹۳ بلوک سفارش می‌دهید. اگر به‌جای مساحت خالص از کل ۱۰۰ متر مربع استفاده کرده بودید، عدد ۱۰۵۰ به دست می‌آمد و ۱۵۰ بلوک اضافی خریداری می‌شد.
جدول محاسبه تیرچه بلوک برای مساحت‌های مختلف
جدول زیر برای آکس ۵۰ سانتی‌متر و بلوک ۲۰ سانتی‌متری (۱۰ عدد در هر متر مربع) تنظیم شده است. مساحت‌ها خالص هستند و ضریب پرت ۵ درصد در ستون آخر اعمال شده است. طول کل تیرچه هم از تقسیم مساحت بر ۰٫۵ به دست آمده است:
| مساحت خالص سقف (متر مربع) | تعداد بلوک بدون پرت | تعداد بلوک با ۵ درصد پرت | طول تقریبی کل تیرچه (متر) |
|---|---|---|---|
| ۵۰ | ۵۰۰ | ۵۲۵ | ۱۰۰ |
| ۸۰ | ۸۰۰ | ۸۴۰ | ۱۶۰ |
| ۱۰۰ | ۱۰۰۰ | ۱۰۵۰ | ۲۰۰ |
| ۱۵۰ | ۱۵۰۰ | ۱۵۷۵ | ۳۰۰ |
| ۲۰۰ | ۲۰۰۰ | ۲۱۰۰ | ۴۰۰ |
برای بلوک ۲۵ سانتی‌متری، کافی است ستون تعداد را در ۰٫۸ ضرب کنید. تعداد تیرچه‌ها هم از تقسیم عرض سقف بر ۰٫۵ به دست می‌آید. مثلاً در سقفی به عرض ۵ متر، ده ردیف تیرچه خواهید داشت.
مراحل محاسبه تعداد بلوک سقفی برای کل ساختمان
اگر می‌خواهید برآورد را روی یک پروژه واقعی انجام دهید، این ترتیب کمک می‌کند:
- نقشه سازه را بخوانید. جهت تیرچه‌ها، فاصله آکس و محل تیرها و بازشوها از نقشه مشخص می‌شود.
- مساحت هر چشمه سقف را جداگانه حساب کنید. سقف‌های چندطبقه یا نامنظم را به مستطیل‌های کوچک تقسیم کنید.
- سطح‌های بدون بلوک را کم کنید. تیرها، راه‌پله، آسانسور و داکت‌ها از مساحت کل کسر می‌شوند.
- نوع و طول بلوک را انتخاب کنید. بر اساس بار سقف، دهانه و نظر مهندس ناظر.
- تعداد در هر متر مربع را با فرمول به دست آورید.
- ضریب پرت را اضافه کنید. برای بلوک سیمانی ۳ تا ۵ درصد و برای بلوک سفالی ۵ تا ۸ درصد معقول است.
- بلوک نیمه را جداگانه بشمارید. در کنار تیرها یا دیوارهای پیرامونی گاهی بلوک شکسته یا نیمه لازم می‌شود که باید در برآورد بیاید.
محاسبه آنلاین تعداد بلوک سیمانی؛ چه چیزی را باید بررسی کرد؟
ابزارهای آنلاین محاسبه تعداد بلوک سیمانی سرعت کار را بالا می‌برند، اما نتیجه آن‌ها فقط به اندازه ورودی‌هایی که وارد می‌کنید درست است. پیش از اعتماد به خروجی، این موارد را کنترل کنید:
- ماشین‌حساب آنلاین از شما مساحت کل می‌خواهد یا مساحت خالص؟ اگر مساحت کل را بدهید و تیرها را کم نکنید، عدد بالاتر از نیاز درمی‌آید.
- طول بلوک و فاصله آکس را خودتان وارد می‌کنید یا ابزار یک مقدار پیش‌فرض می‌گیرد؟
- ضریب پرت در نتیجه لحاظ شده یا باید جداگانه اضافه شود؟
- ابزار برای سقف طراحی شده یا برای دیوار؟ فرمول این دو متفاوت است.
بهترین روش این است که نتیجه ابزار را با فرمول بالا و یک ماشین‌حساب معمولی تطبیق دهید. اگر دو عدد تا ۲ یا ۳ درصد اختلاف داشتند، مشکلی نیست. اختلاف بیشتر یعنی یکی از ورودی‌ها متفاوت وارد شده است.
تعداد بلوک سقفی برای انواع بلوک: سیمانی، سفالی و یونولیتی
بلوک سیمانی و پوکه‌ای
با طول ۲۰ سانتی‌متر ۱۰ عدد و با طول ۲۵ سانتی‌متر ۸ عدد در هر متر مربع لازم است. وزن بلوک سیمانی از سفالی بیشتر است، اما شکستگی کمتری دارد. به همین دلیل ضریب پرت ۳ تا ۵ درصد معمولاً کافی است. بلوک پوکه و لیکا سبک‌تر هستند و برای کاهش بار مرده سقف انتخاب می‌شوند.
بلوک سفالی
بلوک سفالی سبک‌تر است و عایق صوتی خوبی ایجاد می‌کند، اما در حمل و چیدن راحت‌تر می‌شکند. اگر طول بلوک سفالی حدود ۱۷ تا ۱۸ سانتی‌متر باشد، تعداد در هر متر مربع به ۱۱ تا ۱۲ عدد می‌رسد. برای همین در برخی منابع برای سفال عدد ۱۲ نوشته می‌شود. ضریب پرت ۵ تا ۸ درصد برای این نوع بلوک واقع‌بینانه‌تر است.
بلوک یونولیتی (پلی‌استایرن)
این بلوک‌ها معمولاً بلندتر تولید می‌شوند. بلوک به طول ۲ متر و عرض حدود ۴۰ سانتی‌متر در آکس ۵۰، تقریباً یک عدد برای هر متر مربع نیاز دارد. اگر طول ۱٫۲ متر باشد، حدود ۱٫۷ عدد لازم است. وزن کم و سرعت اجرای بالا مزیت اصلی آن‌هاست، ولی رعایت دقیق ضوابط بتن‌ریزی روی آن‌ها اهمیت زیادی دارد.
محاسبه تعداد بلوک برای دیوار
محاسبه بلوک دیوار با سقف فرق دارد، چون بلوک روی ملات چیده می‌شود و اندازه سطح رو به بیرون بلوک مهم است، نه عرض آن. روش کار:
تعداد بلوک دیوار = مساحت خالص دیوار ÷ مساحت سطح یک بلوک (با ضخامت ملات)
بلوک ۴۰ × ۲۰ سانتی‌متر سطحی برابر ۰٫۰۸ متر مربع دارد و بدون ملات، ۱۲٫۵ عدد در هر متر مربع لازم است. با احتساب درز ملات ۱ سانتی‌متری، ابعاد مؤثر ۴۱ × ۲۱ سانتی‌متر می‌شود و تعداد به حدود ۱۱٫۶ عدد کاهش می‌یابد. برای بلوک ۵۰ × ۲۰ بدون ملات ۱۰ عدد و با ملات حدود ۹٫۳ عدد در هر متر مربع به دست می‌آید.
مثال: دیواری به طول ۱۰ متر و ارتفاع ۳ متر دارید و دو بازشو (در و پنجره) به مساحت ۴ متر مربع در آن وجود دارد. مساحت خالص ۳۰ − ۴ = ۲۶ متر مربع است. با بلوک ۴۰ × ۲۰ و ملات ۱ سانتی‌متری، ۲۶ × ۱۱٫۶ ≈ ۳۰۲ بلوک لازم است. با ۵ درصد پرت، عدد نهایی حدود ۳۱۷ بلوک می‌شود.
برای تیغه‌های داخلی هم که از بلوک‌های سبک با ضخامت ۷ یا ۱۰ سانتی‌متر ساخته می‌شوند، همین فرمول صدق می‌کند، چون در شمارش فقط طول و ارتفاع بلوک اهمیت دارد.
کیفیت ساخت بلوک چقدر روی محاسبه شما اثر می‌گذارد؟
همه محاسبات بالا فرض می‌کنند که ابعاد بلوک‌ها دقیقاً همان است که روی کاغذ نوشته شده. در عمل همیشه این‌طور نیست. بلوکی که یک سمتش ۲۴ و سمت دیگرش ۲۶ سانتی‌متر باشد، بین تیرچه‌ها درست جفت نمی‌شود، بین بلوک‌ها فاصله می‌افتد، شیره بتن از درزها نشت می‌کند و مصرف بتن بالا می‌رود. نتیجه، سقفی با سطح ناهموار و هزینه‌ای بیش از برآورد اولیه است.
یکنواختی ابعاد بلوک به دستگاه تولید و روش قالب‌گیری بستگی دارد. در کارگاه‌هایی که از بلوک زن مجهز به ویبره قوی و پرس مناسب استفاده می‌شود، تراکم بلوک‌ها یکسان‌تر است و شکستگی در حمل کمتر می‌شود. اگر در حال خرید بلوک هستید، پرسیدن این‌که بلوک روی چه دستگاهی تولید شده، کمک می‌کند ریسک اختلاف ابعاد را بسنجید. اگر هم قصد راه‌اندازی خط تولید دارید، انتخاب دستگاه تأثیر مستقیم روی ضریب پرت و کیفیت محصول نهایی دارد.
قیمت بلوک سقفی و برآورد هزینه
قیمت بلوک سقفی در بازار ثابت نیست و با جنس، اندازه، فاصله تا کارگاه و هزینه حمل تغییر می‌کند. به همین دلیل بهتر است به عدد ثابتی در یک مقاله اعتماد نکنید و از چند تولیدکننده یا فروشنده در شهر خودتان قیمت روز بگیرید. فرمول برآورد هزینه ساده است:
هزینه بلوک سقف = تعداد کل بلوک (با پرت) × قیمت هر بلوک + هزینه حمل و تخلیه
برای تقریب هزینه هر متر مربع سقف هم می‌توانید قیمت یک بلوک را در ۱۰ (برای بلوک ۲۰ سانتی‌متری) یا ۸ (برای بلوک ۲۵ سانتی‌متری) ضرب کنید. به یاد داشته باشید که بلوک ارزان‌تر با ابعاد نامنظم با مصرف بتن بیشتر و ضایعات بالاتر، گران‌تر تمام شود. هنگام استعلام، ابعاد دقیق، وزن، تعداد در هر پالت و شرایط تحویل را بپرسید تا قیمت‌ها قابل مقایسه باشند.
اشتباهات رایج در محاسبه بلوک سقفی
- ضرب مساحت کل در تعداد بلوک: تیرها و بازشوها کسر نمی‌شوند و عدد بالا می‌رود.
- استفاده از فرمول دیوار برای سقف: در سقف عرض بلوک با آکس تیرچه ارتباط دارد، در دیوار این‌طور نیست.
- اشتباه گرفتن واحدها: اگر مساحت سقف را برحسب متر مربع بر مساحت بلوک برحسب سانتی‌متر مربع تقسیم کنید، عددی هزاران برابر نیاز واقعی به دست می‌آید. همه ابعاد را پیش از محاسبه به متر تبدیل کنید.
- در نظر نگرفتن ضریب پرت: حتی با بلوک مرغوب، چند درصد در حمل و جابه‌جایی آسیب می‌بیند.
- سفارش پیش از نهایی شدن نقشه: تغییر محل تیر یا پله بعد از خرید، تعداد را عوض می‌کند.
- اجرای آکس نامنظم: حتی یک سانتی‌متر خطا در فاصله تیرچه‌ها باعث می‌شود بلوک جا نیفتد یا بین آن‌ها فاصله بماند.
سؤالات متداول درباره محاسبه بلوک سقفی
هر متر مربع سقف تیرچه‌بلوک چند بلوک می‌خواهد؟
برای آکس ۵۰ سانتی‌متر و بلوک ۲۰ سانتی‌متری، ۱۰ عدد و برای بلوک ۲۵ سانتی‌متری، ۸ عدد. برای هر طول دیگر از فرمول ۱ ÷ (۰٫۵ × طول بلوک به متر) استفاده کنید.
ابعاد رایج بلوک سقفی چیست؟
رایج‌ترین ابعاد در بلوک سیمانی ۲۰ × ۴۰ × ۲۰، ۲۵ × ۴۰ × ۲۰ و ۲۰ × ۴۰ × ۲۵ سانتی‌متر (طول × عرض × ارتفاع) است. انتخاب ارتفاع بلوک با نظر طراح سازه و بر اساس دهانه و بار سقف انجام می‌شود.
ضریب پرت بلوک سقفی چقدر است؟
برای بلوک سیمانی ۳ تا ۵ درصد و برای بلوک سفالی ۵ تا ۸ درصد معمول است. اگر حمل‌ونقل طولانی است یا مجری تجربه کمی دارد، می‌توانید کمی بالاتر بگیرید.
آیا برای ۱۰۰ متر سقف باید ۱۰۰۰ بلوک خرید؟
فقط اگر کل ۱۰۰ متر مربع بلوک‌چینی شود و طول بلوک ۲۰ سانتی‌متر باشد. معمولاً تیرها، پله و بازشوها کسر می‌شوند و عدد کمتر درمی‌آید. در مثال این مقاله، سقف ۱۰۰ متری با ۱۵ متر مربع سطح بدون بلوک، حدود ۸۹۳ بلوک می‌خواست.
تعداد بلوک برای دیوار با سقف چه تفاوتی دارد؟
در دیوار، تعداد از تقسیم مساحت خالص دیوار بر مساحت سطح بلوک (همراه با ملات) به دست می‌آید. برای بلوک ۴۰ × ۲۰ بدون ملات ۱۲٫۵ عدد در هر متر مربع لازم است و با ملات عدد کمتر می‌شود.
نتیجه‌گیری
محاسبه تعداد بلوک سقفی به سه عدد وابسته است: فاصله آکس تیرچه‌ها، طول بلوک و مساحت خالص بلوک‌چینی. با فرمول ۱ ÷ (آکس × طول بلوک) می‌توانید تعداد در هر متر مربع را به دست آورید و با ضرب آن در مساحت خالص و اضافه کردن ضریب پرت، سفارش دقیق ثبت کنید. عدد ۱۰ برای بلوک ۲۰ سانتی‌متری و ۸ برای بلوک ۲۵ سانتی‌متری، پاسخ‌های رایج این سؤال هستند، ولی اندازه واقعی بلوک خریداری‌شده همیشه باید با نقشه تطبیق داده شود.
پیش از ثبت سفارش، نقشه را بررسی کنید، مساحت‌های بدون بلوک را کم کنید، ابعاد بلوک را از تولیدکننده تأیید بگیرید و نتیجه ابزار آنلاین را با دست دوباره بسنجید. این چند کار ساده، هم از کمبود مصالح وسط کار جلوگیری می‌کند و هم ضایعات را پایین نگه می‌دارد.
لینک‌های مهم اوکی صنعت