تصور کنید از هر ۶ نفر در قاره سبز، یک نفر با شبح فقر دست و پنجه نرم میکند. این یک داستان دور از واقعیت نیست، بلکه آمار تکاندهندهای است که بر اساس گزارشهای رسیده به اوکی صنعت، اتحادیه اروپا در سال ۲۰۲۴ با آن روبروست. بیش از ۷۲ میلیون نفر، معادل ۱۶.۲ درصد از جمعیت این اتحادیه، در طبقهبندی «در معرض خطر فقر» قرار گرفتهاند. اما این برچسب در خیابانهای مرفه لوکزامبورگ چه معنایی دارد و در روستاهای بلغارستان چگونه تفسیر میشود؟ نابرابری اقتصادی، چالشی عمیقتر از آن چیزی است که آمار خشک نشان میدهد. با خواندن این گزارش جامع، شما درک عمیقی از مقیاس و معنای واقعی فقر در اروپا خواهید داشت و با ابعاد پنهان نابرابری اقتصادی در این قاره آشنا میشوید.
خط فقر در اروپا به چه معناست؟ یک مفهوم نسبی
وقتی از «خطر فقر» صحبت میکنیم، منظور چیست؟ اداره آمار اتحادیه اروپا (یورواستات) این شاخص را نه معیاری برای سنجش فقر مطلق، بلکه ابزاری برای نمایش درآمد پایین یک فرد در مقایسه با سایر شهروندان همان کشور تعریف میکند. آستانه فقر، ۶۰ درصد از میانگین درآمد ملی قابل تصرف تعیین شده است. این یعنی ممکن است فردی در یک کشور ثروتمند «فقیر» محسوب شود، در حالی که استاندارد زندگی او از یک شهروند متوسط در کشوری دیگر بالاتر باشد. این شاخص، آینهای از نابرابریهای داخلی است.
آستانههای فقر: شکافی از لوکزامبورگ تا ترکیه
برای درک بهتر این تفاوت، بیایید به اعداد نگاه کنیم. میانگین درآمد سالانه در اتحادیه اروپا حدود ۲۱,۵۸۲ یورو است و خط فقر آن ۱۲,۹۴۹ یورو (حدود ۱۰۷۹ یورو در ماه) تعیین شده است. اما این میانگین، واقعیتهای متفاوت کشورها را پنهان میکند:
- کشورهای با بالاترین آستانه: در صدر این فهرست، سوئیس با آستانه ۲۵۹۶ یورو، لوکزامبورگ با ۲۵۴۰ یورو و نروژ با ۲۰۲۲ یورو قرار دارند.
- قدرتهای اقتصادی اروپا: در میان چهار اقتصاد بزرگ اتحادیه، آلمان با ۱۳۸۱ یورو بالاترین خط فقر را دارد و پس از آن فرانسه (۱۲۷۸ یورو)، ایتالیا (۱۰۳۰ یورو) و اسپانیا (۹۶۵ یورو) قرار گرفتهاند.
- کشورهای با پایینترین آستانه: در انتهای دیگر طیف، کشورهایی مانند مجارستان، رومانی، بلغارستان، صربستان و ترکیه قرار دارند که آستانه خطر فقر در آنها زیر ۵۰۰ یورو در ماه است. این رقم در ترکیه به ۲۰۱ یورو سقوط میکند.
این شکاف برای یک خانواده چهارنفره (دو بزرگسال و دو فرزند) حتی عمیقتر میشود؛ خط فقر برای چنین خانوادهای در سوئیس ۵۴۵۲ یورو و در ترکیه تنها ۴۲۳ یورو است.
نقشه فقر در اروپا: کدام جمعیتها بیشترین آسیب را دیدهاند؟
آستانه درآمد تنها یک بخش از پازل است؛ درصد جمعیتی که زیر این خط زندگی میکنند، تصویر را کاملتر میکند. بر اساس آمار یورواستات که توسط اوکی صنعت بررسی شده، توزیع ریسک فقر در سراسر قاره بسیار نابرابر است.
قهرمانان و قربانیان نابرابری اقتصادی
برخی کشورها در کنترل نابرابری و حمایت از اقشار کمدرآمد موفقتر بودهاند، در حالی که برخی دیگر با چالشهای جدیتری روبرو هستند:
- بالاترین ریسک فقر: ترکیه و مقدونیه شمالی هر دو با ۲۲.۲ درصد و بلغارستان با ۲۱.۷ درصد، بیشترین سهم جمعیت در معرض خطر فقر را دارند.
- پایینترین ریسک فقر: در مقابل، جمهوری چک با ۹.۵ درصد، بلژیک با ۱۱.۴ درصد و دانمارک با ۱۱.۶ درصد، موفقترین کشورها در کاهش شکاف درآمدی بودهاند.
نتیجهگیری: فراتر از آمار، نگاهی به آینده
همانطور که دیدیم، فقر در اروپا یک چهره واحد ندارد. از آستانه ۲۵۰۰ یورویی در لوکزامبورگ تا ۲۰۱ یورویی در ترکیه، این آمار نشان میدهد که نابرابری اقتصادی، حتی در یکی از ثروتمندترین مناطق جهان، یک چالش جدی و ساختاری است. این اعداد صرفاً ارقامی روی کاغذ نیستند، بلکه داستان زندگی میلیونها انسانی هستند که برای رسیدن به یک استاندارد زندگی قابل قبول تلاش میکنند.
این گزارش را تنها به عنوان یک آمار تلخ نبینید. امشب لحظهای به ساختارهای اقتصادی اطراف خود فکر کنید و ببینید چگونه میتوان با حمایت از کسبوکارهای کوچک محلی یا افزایش آگاهی، گامی هرچند کوچک در جهت ساختن جامعهای عادلانهتر برداشت.
لینکهای مهم اوکی صنعت