تصور کنید در بازاری مشغول به فعالیت هستید که هر صبح با قوانین جدیدی از خواب بیدار میشوید؛ قوانینی که نهتنها مسیر پیشرفت را هموار نمیکنند، بلکه همان اندک سرمایه باقیمانده در جیب شما و سفره مردم را هدف قرار دادهاند. این توصیفی است که دکتر فرشاد مؤمنی، اقتصاددان برجسته، از وضعیت فعلی سیاستهای اقتصادی موسوم به «شوکدرمانی» ارائه میدهد. مسئله اصلی اینجاست که معیشت مردم و بقای تولیدکنندگان در گرو تصمیماتی قرار گرفته که بیش از آنکه جنبه اصلاحی داشته باشند، جنبه تخریبی پیدا کردهاند. با خواندن این تحلیل دقیق در اوکی صنعت، شما درک عمیقی از ریشههای بحران اقتصادی فعلی و تفاوت بنیادین میان توسعه واقعی و حمایتهای صدقهای پیدا خواهید کرد و یاد میگیرید که چگونه در این فضای غبارآلود، نگاهی استراتژیک به حوزه کسبوکار و اقتصاد داشته باشید.
شوکدرمانی؛ جراحی اقتصادی یا جیببری از تولیدکننده؟
در ادبیات اقتصادی مدرن، شوکدرمانی قرار بود راهی برای جراحی ساختارهای بیمار باشد، اما فرشاد مؤمنی در تحلیلهای خود که در اوکی صنعت منتشر شده، معتقد است این سیاستها در ایران به نوعی «جیببری» تبدیل شدهاند. وقتی هزینههای تولید به واسطه تغییرات ناگهانی نرخ ارز و حاملهای انرژی جهش پیدا میکند، اولین قربانی، تولیدکنندهای است که سرمایه در گردش خود را از دست میدهد.
- کاهش قدرت خرید: شوکهای قیمتی مستقیماً توان خرید مردم را هدف قرار میدهند.
- تضعیف انگیزه تولید: وقتی سوداگری پرسودتر از تولید باشد، سرمایهها از بخش مولد خارج میشوند.
- تورم ساختاری: این شوکها برخلاف ادعاها، تورم را مهار نمیکنند بلکه به آن دامن میزنند.
چرا با صدقه نمیتوان به قلههای توسعه اقتصادی رسید؟
یکی از کلیدیترین بخشهای سخنان مؤمنی، نقد تکیه بر یارانههای نقدی و حمایتهای مقطعی است. او به صراحت اعلام میکند که «با صدقه نمیتوان به توسعه رسید». توسعه اقتصادی نیازمند ساختار مستحکم، امنیت سرمایهگذاری و ارتقای بهرهوری است، نه توزیع پول خرد در میان مردمی که بر اثر سیاستهای غلط، قدرت خریدشان چندین برابر کاهش یافته است.
شوکدرمانی به جای حل مسئله، تنها صورت مسئله را پاک میکند. توسعه یک فرآیند نهادی و بلندمدت است که از دل تولید پایدار بیرون میآید. طبق گزارشهای تحلیلی اوکی صنعت، نگاه صدقهپرور در اقتصاد، باعث وابستگی بیشتر دهکهای پایین و حذف تدریجی طبقه متوسط میشود که موتور محرک هر اقتصادی به شمار میرود.
پیامدهای نادیده گرفتن بخش مولد در سیاستگذاریها
در حالی که کشورهای توسعهیافته بر حمایت از زنجیره تأمین و کاهش هزینههای مبادله تمرکز دارند، در اقتصادهای مبتنی بر شوک، تولیدکننده مجبور است جور ناکارآمدیهای دولتی را بکشد. این فشار مضاعف منجر به تعطیلی واحدهای صنعتی و افزایش نرخ بیکاری میشود که در نهایت، هزینههای اجتماعی سنگینی را به دولت تحمیل میکند.
نتیجهگیری و نگاه به آینده
به طور خلاصه، سیاستهای شوکدرمانی نه تنها باری از دوش اقتصاد برنداشتهاند، بلکه با تضعیف تولیدکننده و کوچک کردن سفره مردم، مسیر رسیدن به توسعه را دشوارتر کردهاند. برای عبور از این بحران، بازگشت به اصول اقتصاد تولیدمحور و پرهیز از تصمیمات آنی و تنشزا الزامی است. توسعه واقعی از مسیر توانمندسازی مردم و حمایت واقعی از تولید میگذرد، نه از مسیر توزیع صدقهگونه منابع ملی.
پیشنهاد کاربردی: به عنوان یک فعال اقتصادی یا شهروند آگاه، امشب نگاهی به سبد هزینهای یا استراتژی کسبوکار خود بیندازید؛ سعی کنید وابستگی خود را به متغیرهای ناشی از شوکهای قیمتی کاهش داده و بر افزایش بهرهوری متمرکز شوید. فردا نتایج این تغییر نگرش را در تصمیمات مالی خود بررسی کنید.
لینکهای مهم اوکی صنعت