تصور کنید دولتی، به جای تکیه بر استخراج منابع زیرزمینی و خامفروشی که میراثی ناپایدار است، ناگهان دریابد که صدها هزار میلیارد تومان ثروت پنهان در داراییهای بلااستفاده خود دارد. این ثروت، نه در دل زمین، بلکه در ساختمانهای خالی، زمینهای بایر یا سهام شرکتهای زیانده نهفته است. پرسش چالشبرانگیز اینجاست: آیا بهرهگیری از این داراییها (مولدسازی) میتواند کلید حل کسری بودجه مزمن و تأمین مالی پایدار در کشور باشد؟
ما سالهاست که شاهد تکرار سیکل کسری بودجه و تلاش دولتها برای پر کردن این شکاف از طریق استقراض یا فروش داراییهای نفتی بودهایم. اما اکنون، با ظهور دادههایی که از پیشی گرفتن عملکرد مولدسازی در اجرای بودجه ۱۴۰۴ نسبت به پیشبینیهای اولیه حکایت دارند، به نظر میرسد یک پارادایم شیفت مهم در مدیریت منابع دولتی در حال وقوع است. این عملکرد صرفاً یک دستاورد مالی کوتاهمدت نیست؛ بلکه گامی اساسی در جهت اصلاح ساختار بودجه و افزایش بهرهوری ملی است.
با خواندن این خبر، شما درک عمیقی از مکانیسم مولدسازی و اهمیت آن در تحقق اهداف توسعه خواهید داشت و یاد میگیرید چگونه شاخصهای عملکردی آن را در تحلیلهای اقتصادی روزمره خود بهکار بگیرید.
مولدسازی: فراتر از انتظار در تأمین منابع بودجه ۱۴۰۴
«مولدسازی داراییهای دولت» به معنای شناسایی، ارزیابی و استفاده بهینه از اموال منقول و غیرمنقول دولتی است که در حال حاضر بلااستفاده، کمبازده یا مازاد هستند. هدف نهایی این نیست که صرفاً داراییها فروخته شوند، بلکه باید منجر به افزایش بهرهوری، کاهش هزینههای جاری دولت و هدایت نقدینگی حاصله به سمت طرحهای عمرانی یا زیرساختی شود.
چرخش دولت از خامفروشی به بهرهوری از داراییها
در سالهای گذشته، ارقام بودجهای مربوط به فروش داراییهای سرمایهای همواره محل بحث و جدل کارشناسان بوده است. اما آنچه در روند اجرای بودجه ۱۴۰۴ مشاهده میشود، یک تغییر رویکرد کیفی است. بر اساس گزارشهای رسمی که از طریق اوکی صنعت منتشر شده، اهتمام دولت به اجرای کامل و دقیقتر آییننامههای اجرایی مولدسازی، منجر به شناسایی و آزادسازی منابعی شده که پیش از این صرفاً به عنوان داراییهای منجمد شناخته میشدند.
- اولویتبندی داراییها: تمرکز بر املاک دولتی واقع در مناطق پرتقاضا که قابلیت تبدیل سریع به منابع مالی را دارند.
- شفافیت در فرآیند: استفاده از سامانههای شفاف برای مزایده و واگذاری، اگرچه همچنان نیازمند بهبود است، اما گامی رو به جلو محسوب میشود.
- تخصیص هدفمند: الزام قانونی به صرف منابع حاصل از مولدسازی در بخشهای خاص (مانند تکمیل پروژههای نیمهتمام عمرانی).
آمارهای شگفتانگیز: چرا عملکرد فراتر از پیشبینی بود؟
پیشبینیهای اولیه بودجهای، اغلب با رویکردی محتاطانه نسبت به ظرفیت مولدسازی تنظیم میشوند. با این حال، افزایش چشمگیر سرعت شناسایی و ارزشگذاری داراییها، به ویژه در حوزه وزارتخانههای پردارایی، باعث شده تا رقم تحقق یافته در شش ماهه اول یا پیشبینیها برای کل سال، از سقف مصوب پیشی بگیرد. این پیشی گرفتن، نه تنها نشاندهنده ظرفیت بالای داراییهای دولت است، بلکه اثباتی بر توانایی دستگاههای اجرایی در مدیریت این فرآیند پیچیده (LSI: مدیریت منابع) است.
به عقیده کارشناسان صنعتی، بخشی از این موفقیت به دلیل ایجاد کارگروههای تخصصی با اختیارات ویژه در حوزه مولدسازی بوده که توانستهاند بر موانع بوروکراتیک طولانیمدت غلبه کنند. این اقدام، یک گام محوری در جهت تقویت عملکرد مولدسازی به شمار میرود.
چالشها و افقهای آینده عملکرد مولدسازی
اگرچه دستاوردها امیدوارکننده هستند، اما فرآیند مولدسازی بدون چالش نیست. پایداری این منابع در درازمدت و جلوگیری از تبدیل مولدسازی به صرفاً یک ابزار فروش دولتی، نیازمند نظارت دقیق و اصلاحات مستمر است.
موانع قانونی و لزوم شفافیت
بزرگترین نگرانی، مربوط به شفافیت در واگذاریها و جلوگیری از تضییع حقوق عمومی است. اگرچه دولت بر شفافیت تأکید دارد، اما انتشار عمومی جزئیات کامل املاک واگذار شده و قیمت نهایی آنها، برای اعتمادسازی عمومی حیاتی است. همچنین، اطمینان از اینکه منابع حاصله واقعاً برای زیرساختها و نه برای جبران هزینههای جاری غیرمولد صرف میشوند، یک دغدغه جدی در حوزه (LSI: اصلاح ساختار بودجه) است.
تأثیر بر اقتصاد مقاومتی و بهرهوری ملی
عملکرد موفقیتآمیز مولدسازی در بودجه ۱۴۰۴، پتانسیل عظیمی برای کاهش وابستگی بودجه به نفت و منابع ناپایدار دارد. این رویکرد، در راستای اصول اقتصاد مقاومتی، بهرهوری از منابع موجود را در اولویت قرار میدهد. اگر این روند با جدیت دنبال شود، شاهد تزریق نقدینگی هدفمند به بخشهایی خواهیم بود که سالها به دلیل کمبود منابع مالی، پروژههایشان متوقف مانده بود؛ از جمله بخشهای حیاتی نظیر سلامت، آموزش و انرژی.
نتیجهگیری: نگاهی به آینده منابع مالی کشور
جهش عملکرد مولدسازی در بودجه ۱۴۰۴، بیش از یک آمار مالی مثبت است؛ این یک نشانه قوی از پتانسیل کشور برای بازتعریف منابع مالی خود است. تمرکز بر استفاده کارا از داراییهای موجود، نه تنها کسری بودجه را مهار میکند، بلکه پایههای یک تأمین مالی پایدار و مبتنی بر بهرهوری داخلی را بنا مینهد.
با این حال، ادامه این مسیر نیازمند تعهد دولت به حفظ شفافیت، جلوگیری از فساد در واگذاریها و اطمینان از تخصیص صحیح منابع به طرحهای توسعهای است. امشب یکی از نکاتی که یاد گرفتید (مثل اهمیت رصد تخصیص منابع مولدسازی) را در نظر بگیرید و عملکرد رسانهها و مراجع نظارتی در خصوص شفافیت فروش داراییها را بررسی کنید. فردا نتیجهاش را در تحلیلهای اقتصادی خود به کار ببرید.
لینکهای مهم اوکی صنعت