تصور کنید هر سال اقیانوسی از سوخت به حجم ۷.۵ میلیارد لیتر، نه برای به حرکت درآوردن چرخهای صنعت یا حملونقل ضروری، بلکه صرفاً به دلیل ناکارآمدی و فرسودگی، در هوای ایران محو میشود. این یک تصویر انتزاعی نیست؛ این واقعیت تلخی است که کشورمان در مواجهه با میلیونها خودرو فرسوده تجربه میکند. فراتر از یک هدررفت عظیم اقتصادی، این سوختسوزی بیرویه، مستقیماً به بحران سلامت عمومی از طریق تشدید آلودگی هوا دامن میزند. در این گزارش از اوکی صنعت، شما درک عمیقی از ریشههای این مسئله حیاتی، چالشهای پیشرو و گامهای ضروری برای رسیدن به هوایی پاکتر و اقتصادی پایدارتر خواهید داشت.
سوختسوزی بیرویه: فاجعه ۷.۵ میلیارد لیتری خودروهای فرسوده
آمار نگرانکننده و پیامدهای آن
مدیرعامل شرکت بازرسی کیفیت و استاندارد ایران (ISQI)، سعید تاجیک، در سخنرانی اخیر خود به نکتهای تکاندهنده اشاره کرد: «در ایران حدود ۷.۵ میلیون خودرو فرسوده داریم که هر کدام در سال حدود ۱۰۰۰ لیتر سوخت مصرف میکنند که مجموعاً به ۷.۵ میلیارد لیتر هدررفت سالانه میرسد.» این آمار، زنگ خطری جدی برای اقتصاد کشور و محیط زیست است. هر لیتر سوخت هدررفته نه تنها به معنای اتلاف سرمایه ملی است، بلکه با انتشار گازهای گلخانهای و آلایندههای خطرناک، مستقیماً بر کیفیت هوای تنفسی میلیونها شهروند تأثیر منفی میگذارد.
چالشهای کیفیت و استاندارد: از یورو۲ تا انتظار استاندارد یورو۶
تاریخچه و توسعه آزمایشگاههای ISQI
تاجیک در مراسم افتتاح آزمایشگاه آلایندگی خودرو یورو۶، به تشریح رویکردهای بلندمدت شرکت متبوع خود پرداخت و تأکید کرد که سرمایهگذاریهای چهار سال گذشته در زیرساختها، با هدف «کیفیت بالای زندگی مردم» تا سال ۲۰۳۰ انجام شده است. آزمایشگاه فعلی ISQI از سال ۱۳۸۴ با استانداردهای یورو۲ آغاز به کار کرد و به تدریج بخشهای تخصصی برای خودروهای سواری، موتورسیکلت، موتور دیزل، خودرو دیزل، خودرو برقی، سامانه تهویه مطبوع و شیمی کاتالیست راهاندازی شدند. سال ۱۳۹۶ نیز گام مهمی برداشته شد و استاندارد یورو۵ به مرحله اجرا رسید.
فاصله ۱۰ ساله با اروپا و ضرورت تسریع در اجرای یورو۶
در ادامه این روند توسعهای، مدیرعامل ISQI خبر از افتتاح آزمایشگاه یورو۶ خودرو و یورو۵ موتورسیکلت در سال جاری داد. همچنین، راهاندازی مرکز تست تصادف به عنوان یکی از مهمترین اهداف آتی، تا ۲۳ آذرماه پیشبینی شده است. وی با اشاره به سرمایهگذاری حدود سه میلیون یورویی برای راهاندازی آزمایشگاه یورو۶، بر لزوم فعالسازی سریعتر و الزام قانونی تستهای یورو۶ تأکید کرد. تاجیک هشدار داد که «فاصله ما با اروپا در اجرای استانداردهای یورو حدود ۱۰ سال است و این فاصله در حال افزایش است»، که نشاندهنده فوریت جبران این عقبماندگی در راستای کاهش آلایندگی خودرو است.
معاینه فنی: سدی شکننده در برابر آلایندگی خودرو
ضعفهای استاندارد و اجرای معاینه فنی
یکی دیگر از گلوگاههای اصلی در کنترل آلایندگی، وضعیت معاینه فنی خودروها در ایران است. تاجیک به صراحت بیان کرد که «معافیت معاینه فنی خودرو در ایران چهار سال است، در حالی که در اروپا دو سال است.» این تفاوت زمانی، فرصت بیشتری برای خودروهای ناسالم فراهم میکند تا بدون بررسی، در شهرها تردد کنند. مسئله مهمتر، «حد مجاز استاندارد معاینه فنی ما سه برابر استاندارد یورو۵ است که مناسب نیست و باید اصلاح شود.» علاوه بر این، وی «سوخت غیر استاندارد» را نیز به عنوان یک ضعف مهم دیگر برشمرد که تأثیر مستقیمی بر انتشار آلایندهها دارد.
لزوم نظارت دقیق و کنترل کاتالیستها
برای بهبود این وضعیت، نظارت دقیق بر مراکز معاینه فنی، بررسی خودروها بر اساس استاندارد یورو۶ و کنترل جدی کاتالیستها از جمله راهکارهای ضروری است که مدیرعامل ISQI بر آنها تأکید کرد. کاتالیستها نقش حیاتی در کاهش آلایندههای خروجی از اگزوز دارند و عملکرد صحیح آنها میتواند تأثیر چشمگیری در کیفیت هوا داشته باشد.
این گزارش نه تنها یک زنگ خطر جدی برای کیفیت هوای شهرهایمان و اقتصاد کشور است، بلکه فراخوانی برای اقدام محسوب میشود. هدررفت ۷.۵ میلیارد لیتر سوخت سالانه و چالشهای ناشی از خودروهای فرسوده و استانداردهای ناکافی، نیازمند عزمی ملی برای تغییر است. با توجه به این اطلاعات، از امروز میتوانید با بررسی وضعیت فنی خودروی خود و رعایت کامل استانداردهای معاینه فنی، سهم خود را در کاهش آلایندگی و هدررفت سوخت ایفا کنید. بیایید برای آیندهای پاکتر و پایدارتر، مسئولیتپذیر باشیم.
لینکهای مهم اوکی صنعت