این روزها، بحث گرانی خودرو و تاخیر در ترخیص وسایل نقلیه سنگین از گمرکات، به یکی از دغدغههای اصلی فعالان حوزه حمل و نقل و کسبوکارها تبدیل شده است. بسیاری انگشت اتهام را به سمت گمرک جمهوری اسلامی ایران نشانه میروند و این نهاد را مسئول افزایش قیمتها و کندی فرآیندها میدانند. اما آیا واقعا گمرک در تعیین قیمت نهایی خودروها و نرخ تعرفههای وارداتی نقش مستقیمی دارد؟ این ابهامات و شائبهها، سوالات زیادی را در ذهن مصرفکنندگان و واردکنندگان ایجاد کرده است.
با خواندن این خبر از اوکی صنعت، شما درک عمیقی از فرآیند تعیین ارزش و ترخیص خودروهای سنگین و اتوبوسها خواهید داشت، نقش دقیق هر نهاد مسئول را خواهید شناخت و یاد میگیرید چگونه اطلاعات صحیح را برای تصمیمگیریهای خود بهکار بگیرید.
شفافسازی فرآیند: تعیین ارزش خودروهای سنگین بر عهده کیست؟
بر خلاف تصور رایج، تعیین ارزش کالاهای مشمول قانون خودرو، از جمله خودروهای سنگین و اتوبوسها، طبق تبصره (۶) قانون خودرو مصوب سال ۱۳۷۱ (که به موجب ماده (۱۲) قانون الحاق موادی به قانون خودرو اصلاح شده است)، بر عهده وزارت صنعت، معدن و تجارت است. این فرآیند با هماهنگی گمرک جمهوری اسلامی ایران انجام میشود، اما تصمیمگیرنده اصلی وزارت صمت است.
کارگروه تخصصی تعیین ارزش خودرو
به همین منظور، یک کارگروه تخصصی در وزارت صمت تشکیل میشود. این کارگروه از پنج عضو تشکیل شده است: چهار کارشناس از وزارت صمت و یک عضو از گمرک ایران. وظیفه این کارگروه، بررسی دقیق و تعیین ارزش خودروها است. پس از بررسیهای لازم، صورتجلسه مربوطه تنظیم شده و نتیجه در نامهای رسمی برای ایجاد شناسه ارزش به گمرک ایران اعلام میگردد.
گمرک ایران نیز بلافاصله پس از دریافت اعلام ارزش از وزارت صمت، نسبت به ایجاد شناسه در بانک اطلاعات ارزش گمرکی اقدام میکند. پس از آن، تمامی گمرکات اجرایی کشور بر اساس همین ارزش تعیینشده و مطابق با حقوق ورودی، عوارض و مالیات مصوب مجلس شورای اسلامی و هیأت دولت، مبالغ قانونی را وصول میکنند. بنابراین، با توجه به ترکیب این کارگروه و مسئولیت صریح وزارت صمت در این فرآیند، نسبت دادن افزایش قیمت خودرو به گمرک، ایجاد شائبه و ابهام میکند.
ترخیص خودروهای سنگین از گمرک: الزامات قانونی
لازم به ذکر است که خروج هرگونه خودرو از گمرکات کشور منوط به رعایت چند شرط اساسی است. اولاً، تعیین ارزش توسط کارگروه مذکور (مستقر در وزارت صمت) باید انجام شده باشد. ثانیاً، پرداخت کامل حقوق ورودی، عوارض و مالیات مصوب مجلس و دولت الزامی است. ثالثاً، اخذ مجوزهای قانونی مربوطه نیز باید صورت پذیرفته باشد. بدون تکمیل این مراحل، ترخیص خودرو از گمرک امکانپذیر نخواهد بود.
نقش گمرک در تعرفه واردات و مسائل ارزی: شفافسازی جامع
یکی دیگر از ابهامات رایج، نقش گمرک در تعیین تعرفههای واردات است. در این خصوص، باید تأکید کرد که گمرک هیچ نقشی در افزایش ماخذ تعرفه واردات خودروی وارداتی، اعم از کشنده، باری، اتوبوس و مینیبوس، سواری و خودروهایی با عملکرد خاص (مانند خودروی آتشنشانی، میکسر و جرثقیل خودرو) ندارد.
تعیین مقررات و نرخ تعرفه واردات خودرو
تمامی تصمیمات در خصوص مقررات واردات و نرخ تعرفه در وزارت صمت تهیه و در نهایت توسط دولت تصویب و در کتاب مقررات صادرات و واردات برای اجرا درج میگردد. همچنین، این موارد ممکن است به استناد قانون بودجه سالانه جهت اجرا به تمامی سازمانها ابلاغ شود. هرگونه تغییر در خصوص مقررات و تغییرات موردی در طول سال نیز به استناد ماده ۴ قانون مقررات صادرات و واردات و تبصره ذیل آن، از طریق وزارت صمت به گمرک جهت اجرا ابلاغ میشود. این به معنای آن است که گمرک صرفاً مجری قوانینی است که توسط نهادهای دیگر تصویب و ابلاغ شدهاند.
ترخیص اتوبوسهای نو و مشکلات ارزی
در خصوص اتوبوسهای نوی ترخیص نشده در گمرک به علت مشکلات ارزی نیز باید به این نکته اشاره کرد که تخصیص و تامین ارز، بر عهده بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران است. هر کالایی، منجمله اتوبوس، در صورتی که دارای ثبت سفارش معتبر و اسناد کامل باشد، هیچگونه محدودیتی در ترخیص از نظر گمرک ندارد و در سریعترین زمان ممکن قابل ترخیص است. بنابراین، تاخیر در ترخیص اتوبوسها به دلیل مسائل ارزی، خارج از حوزه اختیارات و وظایف گمرک قرار دارد.
نتیجهگیری:
همانطور که در این گزارش از اوکی صنعت مطالعه کردید، گمرک جمهوری اسلامی ایران نقشی کلیدی در اجرای قوانین و مقررات دارد، اما مسئولیت اصلی تعیین ارزش خودروها و وضع تعرفههای وارداتی بر عهده وزارت صنعت، معدن و تجارت است. همچنین، مسائل مربوط به تامین و تخصیص ارز به بانک مرکزی مربوط میشود. پس دفعه بعد که بحث گرانی خودرو یا تاخیر در ترخیص مطرح شد، با بینش عمیقتری به تحلیل بپردازید و مسئولیتها را به درستی به نهادهای مربوطه نسبت دهید. همین امروز یکی از نکات کلیدی این خبر را با دوستان و همکاران خود به اشتراک بگذارید و به شفافیت اطلاعات در صنعت کمک کنید.
لینکهای مهم اوکی صنعت