تصور کنید چرخدندههای کارخانهای که سالها با تلاش شبانهروزی کارآفرینان و کارگران چرخیده، ناگهان به دلیل خاموشیهای اجباری بایستد و سپس در اخبار بشنوید که مشکلات انرژی حل شده است! این تناقض دردناک، واقعیت امروز صنعت ایران است. تولیدکنندگان کشور این روزها با واقعیتی موازی دستوپنجه نرم میکنند؛ از یک سو فشار خاموشیها و قطع برق صنایع، شاهرگ تولیدشان را قطع میکند و از سوی دیگر، برخی آمارهای دولتی از بهبود تراز انرژی خبر میدهند. این ناترازی پنهان که ریشه در ساختارهای قدیمی دارد، پاشنه آشیل رشد اقتصادی کشور شده است. با خواندن این خبر، شما درک عمیقی از بحران ناترازی برق و چالشهای پنهان صنعت انرژی خواهید داشت و یاد میگیرید چگونه آن را در مدیریت ریسک و برنامهریزی تولید کسبوکار خود بهکار بگیرید.
رکود صنعتی؛ عامل اصلی کاهش موقت ناترازی برق
بر اساس گزارشهای کارشناسی رسیده به پایگاه خبری اوکی صنعت، کاهش تقاضای انرژی بیش از آنکه حاصل توسعه نیروگاهها و اجرای برنامههای زیرساختی باشد، پیامد مستقیم افت تولید صنعتی و تعطیلی کارخانههاست. وقتی درباره ناترازی صحبت میکنیم، منظور فاصله واقعی میان عرضه و تقاضاست. اکنون که بسیاری از صنایع با ظرفیت کامل فعالیت نمیکنند، مصرف انرژی بهطور موقت کاهش یافته و این کاهش مصرف به اشتباه، بهبود وضعیت تفسیر میشود.
پنهان شدن بحران در سایه رکود تولید
هاشم اورعی، استاد تمام دانشکده برق دانشگاه صنعتی شریف هشدار میدهد که پنهان کردن ناترازی در سایه رکود صنعتی نه تنها دستاوردی برای اقتصاد کشور محسوب نمیشود، بلکه میتواند آثار مخربی بر رشد اقتصادی، اشتغال و سرمایهگذاری برجای بگذارد. به باور این استاد دانشگاه، هر چه فشار بر صنایع برای کاهش مصرف انرژی بیشتر شود، تولید ملی آسیب بیشتری میبیند و در نتیجه جریان نقدینگی و منابع لازم برای توسعه زیرساختهای برق نیز محدودتر خواهد شد.
فرسودگی تجهیزات و ضعف سرمایهگذاری زیرساختی
یکی از مهمترین مشکلات صنعت برق ایران، فاصله قابل توجه میان ظرفیت اسمی نیروگاهها و توان واقعی تولید برق است. اگرچه ظرفیت اسمی نیروگاههای کشور نزدیک به ۱۰۰ هزار مگاوات اعلام میشود، اما به دلیل فرسودگی شدید تجهیزات و راندمان پایین، امکان بهرهبرداری از تمام این ظرفیت وجود ندارد. بسیاری از نیروگاههای قدیمی کشور با فناوریهای دهههای گذشته فعالیت میکنند و مقدار زیادی از انرژی ورودی در آنها به هدر میرود. فرسودگی شبکه و عدم بازسازی مناسب به دلیل محدودیتهای مالی، توان واقعی تولید را به شدت کاهش داده است.
ضرورت خروج از سیاستهای دستوری برای حل ناترازی برق
حمیدرضا صالحی، رییس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی در گفتگو با خبرنگار اوکی صنعت تاکید میکند که برای حل ریشهای این بحران، توسعه سرمایهگذاری اهمیت اساسی دارد. صالحی میگوید: «سرمایهگذار زمانی وارد صنعت برق میشود که از بازگشت سرمایه خود اطمینان داشته باشد. سیاستهای قیمتگذاری دستوری و فاصله میان هزینه واقعی تولید و قیمت فروش برق، انگیزه سرمایهگذاری را به حداقل رسانده است.» بهبود زیرساختهای شبکه، کاهش تلفات مسیر انتقال و توسعه نیروگاههای تجدیدپذیر تنها در سایه امنیت اقتصادی و حضور بخش خصوصی واقعی محقق خواهد شد.
نتیجهگیری و راهکارهای عبور از بحران ناترازی برق
در نهایت باید پذیرفت که ریشه اصلی چالشهای انرژی کشور به سالها کمبود سرمایهگذاری، فرسودگی زیرساختها و ناکارآمدی مدیریت منابع بازمیگردد. کاهش مصرف ناشی از رکود اقتصادی شاید در کوتاهمدت فشار بر شبکه را کمتر نشان دهد، اما قادر به حل پایدار بحران ناترازی برق نیست. حل این چالش نیازمند برنامهای بلندمدت، نوسازی نیروگاهها و ایجاد زمینه مناسب برای جذب سرمایهگذاران است.
امروز، با ارزیابی مجدد الگوهای مصرف انرژی در واحدهای تولیدی خود و برنامهریزی برای استفاده از راهکارهای جایگزین مانند نیروگاههای خورشیدی کوچکمقیاس، گامی موثر در جهت تابآوری کسبوکارتان در برابر خاموشیهای احتمالی بردارید و فردا نتیجه بهبود بهرهوری خود را بررسی کنید.
لینکهای مهم اوکی صنعت