تصور کنید کامیونهای مملو از انار و انجیر تازه، به جای رسیدن به بازارهای جهانی، پشت مرزهای بستهشده متوقف شدهاند. این کابوس بازرگانان افغان در هفتههای اخیر بوده است، اما شاید گشایشی در آسمان در حال وقوع باشد. درگیریهای نظامی با پاکستان و مسدود شدن مهمترین شریان تجاری افغانستان، کابل را به تکاپو برای یافتن راههای جایگزین واداشته است؛ مسیری که این بار از آسمان و با کمک هند میگذرد. با خواندن این گزارش جامع از اوکی صنعت، شما درک عمیقی از ابعاد ژئوپلیتیکی و اقتصادی کریدور هوایی جدید افغانستان و هند خواهید داشت و پیامدهای آن برای تجارت منطقه را تحلیل خواهید کرد.
تنش در مرزها، فرصت در آسمان: چرا کریدور هوایی افغانستان-هند کلید خورد؟
پس از درگیریهای اخیر و بسته شدن مرزها با پاکستان، کابل برای تامین کالاهای اساسی مانند غلات، دارو و محصولات صنعتی با چالش جدی مواجه شده است. در همین راستا، نورالدین عزیزی، وزیر تجارت حکومت افغانستان، در سفری به دهلینو، خواستار تقویت روابط تجاری و بازگشایی مراکز حمل بار هوایی شد. این درخواست با پاسخ مثبت طرف هندی مواجه شده است.
جزئیات فنی کریدور هوایی جدید
آناند پراکاش، از مقامات وزارت امور خارجه هند، در گفتگو با رسانهها تأیید کرد: «کریدورهای حمل بار هوایی کابل با شهرهای دهلی و امریتسار فعال شدهاند. تمام تشریفات از طرف ما انجام شده و منتظر تکمیل مدارک از سوی افغانستان هستیم تا پروازهای باری خیلی زود آغاز شوند.» این در حالی است که به دلیل تنشهای سیاسی میان دهلینو و اسلامآباد، شرکتهای هواپیمایی هندی از حریم هوایی پاکستان برای پرواز به افغانستان استفاده نمیکنند، اما شرکتهای هوایی افغان به طور منظم پروازهای مسافربری به دهلی دارند که این امر، زیرساخت لازم برای گسترش پروازهای باری را فراهم میکند.
وابستگی شکننده به پاکستان و ضرورت یافتن جایگزین
بر اساس تحلیلهای بانک جهانی که توسط اوکی صنعت بررسی شده، پاکستان به طور سنتی شریک اصلی تجاری افغانستانِ محصور در خشکی بوده است. این کشور نه تنها تامینکننده اصلی برنج و دارو است، بلکه مقصد ۴۵ درصد از کل صادرات افغانستان در سال ۲۰۲۴ نیز بوده است. بخش عمدهای از این صادرات ۱.۴ میلیارد دلاری را کالاهای کشاورزی فاسدشدنی مانند انجیر، پسته، انگور و انار تشکیل میدهند که هر روز تأخیر در مرز، به معنای زیان هنگفت برای کشاورزان و بازرگانان است.
چرخش استراتژیک کابل: از ایران و ترکمنستان تا روسیه
مقامات کابل صرفاً به کریدور هوایی با هند دل نبستهاند. عبدالغنی برادر، معاون اقتصادی نخستوزیر افغانستان، با لحنی هشدارآمیز از بازرگانان خواسته است تا تجارت خود را به مسیرهای جایگزین هدایت کنند. این تغییر استراتژی نتایج ملموسی نیز داشته است. طبق اعلام اتاق بازرگانی هرات، تجارت با ایران و ترکمنستان از اواسط اکتبر بین ۶۰ تا ۷۰ درصد افزایش یافته است. علاوه بر این، افغانستان در ماه گذشته برای اولین بار محمولههای سیب و انار خود را به روسیه صادر کرد که نشاندهنده تلاشی جدی برای تنوعبخشی به بازارهای صادراتی است.
روابط پیچیده دهلی-کابل
هرچند هند و افغانستان روابط تاریخی دوستانهای دارند، اما دهلینو هنوز دولت طالبان را که در سال ۲۰۲۱ به قدرت رسید، به رسمیت نشناخته است. با این حال، منافع اقتصادی و ژئوپلیتیکی، هر دو کشور را به همکاری در این پروژه حیاتی سوق داده است.
نتیجهگیری: یک کریدور، چند پیام
ایجاد کریدور هوایی افغانستان-هند، بیش از یک مسیر تجاری جدید است؛ این یک بیانیه سیاسی و اقتصادی مهم از سوی کابل است. افغانستان با این اقدام نشان میدهد که دیگر حاضر نیست اقتصاد خود را به روابط پرنوسان با یک همسایه گره بزند و به طور جدی به دنبال تنوعبخشیدن به شرکای تجاری خود است. این کریدور میتواند وابستگی اقتصادی به پاکستان را کاهش دهد و ثبات بیشتری برای صادرات، بهویژه محصولات کشاورزی، فراهم کند. این تحولات را در تجارت خود در نظر بگیرید. امشب یک مسیر تجاری جایگزین برای کسبوکار خود را بررسی کنید و ببینید چگونه میتوانید ریسکهای ژئوپلیتیکی را به فرصتهای جدید تبدیل کنید.
لینکهای مهم اوکی صنعت