تصور کنید روی گنجینهای ایستادهاید که ارزش آن به تریلیونها دلار میرسد، اما دستانتان برای برداشتن آن بسته است. این روایت تلخ صنعت معدن در ایران است؛ سرزمینی که با داشتن بیش از ۶۸ نوع ماده معدنی و ذخایری که در تراز جهانی میدرخشند، اکنون با خبر تکاندهندهای روبروست: بیش از ۶۰ درصد معادن ایران در وضعیت تعطیل یا نیمهتعطیل قرار دارند. گزارشهای میدانی و تحلیلهای اختصاصی اوکی صنعت نشان میدهد که این ثروت عظیم ملی به دلیل چالشهای ساختاری و نادیده گرفتن استانداردهای نوین، در حال هدر رفتن است. با خواندن این خبر، شما درک عمیقی از ریشههای بحران در معادن ایران خواهید داشت و یاد میگیرید چگونه پارامترهای سرمایهگذاری و بهرهوری میتوانند سرنوشت یک واحد صنعتی را تغییر دهند.
بحران نقدینگی و فرسودگی تجهیزات؛ عوامل اصلی تعطیلی معادن ایران
بسیاری از فعالان بخش خصوصی در گفتگو با اوکی صنعت تأکید کردهاند که نبود استراتژی مشخص در حوزه کلان، سرمایهگذاران را از این بخش فراری داده است. در حالی که معدنکاری در دنیا به سمت هوشمندسازی و استفاده از اینترنت اشیا حرکت میکند، بخش بزرگی از معادن ما همچنان با ماشینآلات فرسوده دهه ۷۰ و ۸۰ میلادی دست و پنجه نرم میکنند که نه تنها هزینه سوخت بالایی دارند، بلکه نرخ استخراج را به شدت کاهش دادهاند.
سد بزرگ سرمایهگذاری در مسیر توسعه معادن
نبود امنیت اقتصادی و نوسانات ارزی باعث شده تا ورود سرمایهگذاری خارجی به صفر متمایل شود و سرمایهگذاران داخلی نیز تمایلی به خواب سرمایه در پروژههای طولانیمدت معدنی نداشته باشند. طبق بررسیهای اوکی صنعت، عدم دسترسی به خطوط اعتباری بینالمللی، خرید ماشینآلات سنگین را برای بسیاری از معدنداران به یک رویای دستنیافتنی تبدیل کرده است.
بهرهوری پایین؛ پاشنه آشیل استخراج مواد معدنی
وقتی از بهرهوری صحبت میکنیم، منظور نسبت خروجی به ورودی است. در معادن تعطیل شده ایران، این نسبت به دلیل استفاده از روشهای سنتی استخراج و ضایعات بالای مواد معدنی، به شدت افت کرده است. این موضوع باعث میشود استخراج در مقیاس کوچک دیگر صرفه اقتصادی نداشته باشد و منجر به خاموشی ابدی ماشینآلات در دل کوهها شود.
نقش سیاستگذاریهای دولتی و زیرساختها در رکود معدنی
یکی از دغدغههای اصلی که در گزارشهای تحلیلی اوکی صنعت به آن پرداخته شده، افزایش ناگهانی حقوق دولتی معادن و بخشنامههای خلقالساعه صادراتی است. این فشار مالی در کنار ناترازیهای انرژی (قطع برق در تابستان و گاز در زمستان)، عملاً تولید را به بنبست کشانده است.
- عدم ثبات در قوانین: تغییر مداوم تعرفههای صادراتی مانع از انعقاد قراردادهای بلندمدت میشود.
- کمبود زیرساخت: بسیاری از معادن غنی ایران در مناطقی واقع شدهاند که فاقد جادههای مناسب و خطوط ریلی برای انتقال ارزان مواد معدنی هستند.
- ماشینآلات مستهلک: هزینههای نگهداری تجهیزات قدیمی، حاشیه سود را به حداقل رسانده است.
راهکارهای خروج از بنبست و احیای ثروتهای نهفته
برای خروج از این بحران، کارشناسان در گفتگو با اوکی صنعت پیشنهاد میدهند که دولت باید نقش تسهیلگر را ایفا کرده و با ارائه مشوقهای مالیاتی و تسهیل واردات ماشینآلات نوین، مسیر را برای بخش خصوصی هموار کند. همچنین ایجاد کنسرسیومهای بزرگ معدنی میتواند مشکل کمبود سرمایه در معادن کوچکمقیاس را حل کرده و بهرهوری را از طریق مدیریت یکپارچه افزایش دهد.
نتیجهگیری: زمان برای جراحی صنعت معدن فرا رسیده است
تعطیلی ۶۰ درصدی معادن ایران تنها یک عدد نیست، بلکه هشداری برای فروپاشی زنجیره تامین صنایع پاییندستی است. ناترازی در سرمایهگذاری و افت شدید بهرهوری، اگر با نگاهی علمی، صنعتی و حذف بروکراسیهای زائد اصلاح نشود، فرصتهای طلایی اشتغالزایی و ارزآوری را برای همیشه از بین خواهد برد. احیای این بخش نیازمند ارادهای فولادین و نگاهی نو به تکنولوژیهای روز جهان است.
امشب یکی از نکاتی که درباره اهمیت نوسازی تجهیزات و مدیریت منابع یاد گرفتید را در استراتژی کسبوکار خود بررسی کنید و فردا با نگاهی تحولگرایانه، برنامهای برای افزایش راندمان واحد خود تدوین کنید.
لینکهای مهم اوکی صنعت