صنعت خودروسازی ایران در آستانه یک بحران عمیق قرار گرفته است؛ بحرانی که به گواه کارشناسان، ریشهای جز سیاستهای قیمتگذاری دستوری ندارد. این سیاستها، شکافی نجومی به ارزش ۶۰۰ هزار میلیارد تومان میان قیمت کارخانه و بازار آزاد خودروها ایجاد کرده و پیامدهای مخربی را برای کل زنجیره ارزش این صنعت به همراه داشته است.
بر اساس گزارشهای اوکی صنعت، این شکاف عظیم نه تنها جیب واسطهها و دلالان را پر میکند، بلکه فشار بیسابقهای بر خودروسازان، قطعهسازان و در نهایت مصرفکنندگان وارد میآورد. زیان انباشته چندین هزار میلیارد تومانی شرکتهای خودروساز، سرریز بدهیها به قطعهسازان و تضعیف زنجیره تامین، کاهش شدید تیراژ تولید و افت ملموس کیفیت محصولات از جمله نتایج مستقیم و دردناک این رویکرد دستوری است. وقتی خودروساز مجبور است محصول خود را زیر قیمت تمام شده به فروش برساند، نه تنها انگیزهای برای افزایش تولید و سرمایهگذاری ندارد، بلکه توان مالی برای بهروزرسانی خطوط تولید، تحقیق و توسعه و بهبود کیفیت از دست میرود.
این وضعیت، علاوه بر تحمیل زیانهای هنگفت به صنعت، مصرفکنندگان را نیز در چنبره بازار سیاه و قیمتهای کاذب گرفتار کرده است. دسترسی دشوار به خودرو، صفهای طولانی و قرعهکشیهای بیپایان، تنها بخشی از مشکلات مردم برای تامین یک نیاز اساسی است. همچنین، این شکاف قیمتی بستر مناسبی برای رانتخواری و فساد فراهم آورده و منافع ملی را به خطر انداخته است.
کارشناسان اقتصادی و فعالان صنعت خودرو در گفتگو با اوکی صنعت تاکید میکنند که تنها راه نجات این صنعت استراتژیک، حرکت به سمت آزادسازی تدریجی قیمتها و سپردن تعیین قیمت به سازوکار عرضه و تقاضا در بازار است. البته، این آزادسازی باید با نظارت دقیق دولتی برای جلوگیری از انحصار و سوءاستفادههای احتمالی همراه باشد. سرمایهگذاری در فناوریهای نوین، حمایت از صادرات و فراهم آوردن زیرساختهای لازم برای رقابتپذیری جهانی از دیگر راهکارهای پیشنهادی است.
صنعت خودروسازی ایران که روزگاری موتور محرک اقتصاد کشور بود، امروز به دلیل اصرار بر سیاستهای نادرست در سراشیبی قرار گرفته است. دولت و نهادهای ذیربط باید با درک عمق این بحران و درس گرفتن از تجربیات گذشته، هرچه سریعتر برای اصلاح ساختار قیمتگذاری و حمایت واقعی از تولید، گامهای عملی بردارند تا از فروپاشی کامل این صنعت حیاتی جلوگیری به عمل آید. اوکی صنعت همچنان پیگیر این وضعیت بحرانی خواهد بود.
لینکهای مهم اوکی صنعت